MEHMET BALiOGLU

Üniversitenin Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Ödenmemiş Borçlarının Mali Tablolarda Gösterilmemesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Üniversitede görev yapmakta iken emekliye ayrılanlara ödenen ikramiyeler ile ölüm yardımları, dul ve yetimlere ödenen miktarlar, makam – temsil tazminatı prim borçlarından oluşan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)’nın faturalı alacaklarının muhasebe kayıtlarında görünmediği ve mali tablolara yansımadığı tespit edilmiştir.
  • Üniversite’nin Sosyal Güvenlik Kurumu’na 2015 yılından 2019 yılı aralık ayına dek gelen 14.340.599,50 TL anapara ve 6.263.340,44 TL gecikme zammı olarak toplam 20.603.939,94 TL tutarındaki borcu bulunmaktadır.
  • Borçların muhasebe kaydının yapılmaması ve mali tabloda gözükmemesi, her yıl bütçe hazırlığı aşamasında geçmiş borca dönük ve en azından bütçe yılı yaş haddinden emekli olacaklara karşılık ve ödenek ayrılmaması borcun gözden kaçırılması sonucunu doğurmuştur.
  • 2019 hesap dönemi sonu itibarıyla bilançoda 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı gerçeği yansıtmamaktadır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun Ek 68’inci maddesine göre makam veya yüksek hâkimlik tazminatları Emekli Sandığı’nca (Güncel olarak Sosyal Güvenlik Kurumunca) ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası karşılığında tahsil edilir.
  • 5434 sayılı Kanun’un 89’uncu maddesinin 11’inci fıkrası gereğince Sosyal Güvenlik Kurumu’nca ödenen emekli ikramiyeleri, düzenlenecek fatura üzerine Sayıştay ve Danıştay başkanları için kendi kurumları, diğerleri için emekliye sevk onayını veren kurum tarafından karşılanır.
  • Bu fıkraya göre Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılacak ödemelerin, fatura düzenlenmesini müteakip iki ay içinde bu Kurum’a aktarılması zorunludur.
  • Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabının “niteliği” konulu 288’inci maddesinde aşağıdaki hüküm yer almaktadır.
  • “(1) Vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabı, kanuni süresi içinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen veya taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.
  • (2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kamuya olan ertelenmiş veya taksitlendirilmiş borçlar hesabında kayıtlı vergi ve diğer yükümlülüklerden dönem sonunda erteleme veya taksitlendirme süresi bir yılın altına inenler bu hesaba kaydedilir .
  • Mali Tabloların Sunulması başlıklı 1 sayılı Devlet Muhasebe Standardı’nda “ Genel amaçlı malî tabloların amacı, kaynak tahsisine ilişkin kararların alınması ve değerlendirilmesinde geniş çaptaki kullanıcı kitlesi için yararlı olan; idarenin malî durumu, performansı ve nakit akışları hakkındaki bilgileri sağlamaktır.

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Üniversite’nin Sosyal Güvenlik Kurumu’na olan 20.603.939,94 TL tutarındaki borcunun muhasebe sistemine “368 Vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabı” dâhilinde kaydedilmesi gerekmektedir.

Rapor Metni

Üniversitede görev yapmakta iken emekliye ayrılanlara ödenen ikramiyeler ile ölüm yardımları, dul ve yetimlere ödenen miktarlar, makam – temsil tazminatı prim borçlarından oluşan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)’nın faturalı alacaklarının muhasebe kayıtlarında görünmediği ve mali tablolara yansımadığı tespit edilmiştir.

5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun Ek 68’inci maddesine göre makam veya yüksek hâkimlik tazminatları Emekli Sandığı’nca (Güncel olarak Sosyal Güvenlik Kurumunca) ödenmesini müteakip iki ay içinde Genel Bütçeye giren kurumlardan ayrılanlar için Hazineden, diğerleri için son kurumlarından faturası karşılığında tahsil edilir.

5434 sayılı Kanun’un 89’uncu maddesinin 11’inci fıkrası gereğince Sosyal Güvenlik Kurumu’nca ödenen emekli ikramiyeleri, düzenlenecek fatura üzerine Sayıştay ve Danıştay başkanları için kendi kurumları, diğerleri için emekliye sevk onayını veren kurum tarafından karşılanır. Bu fıkraya göre Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılacak ödemelerin, fatura düzenlenmesini müteakip iki ay içinde bu Kurum’a aktarılması zorunludur.

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabının “niteliği” konulu 288’inci maddesinde aşağıdaki hüküm yer almaktadır.

“(1) Vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabı, kanuni süresi içinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen veya taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.

(2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kamuya olan ertelenmiş veya taksitlendirilmiş borçlar hesabında kayıtlı vergi ve diğer yükümlülüklerden dönem sonunda erteleme veya taksitlendirme süresi bir yılın altına inenler bu hesaba kaydedilir.”

Mali Tabloların Sunulması başlıklı 1 sayılı Devlet Muhasebe Standardı’nda “Genel amaçlı malî tabloların amacı, kaynak tahsisine ilişkin kararların alınması ve değerlendirilmesinde geniş çaptaki kullanıcı kitlesi için yararlı olan; idarenin malî durumu, performansı ve nakit akışları hakkındaki bilgileri sağlamaktır. Malî tablolar, bu amaçların gerçekleştirilebilmesi için; kamu idarelerinin varlıkları, yükümlülükleri, öz kaynakları, gelirleri, giderleri ve nakit akışları hakkında bilgi verir. Malî tabloların, kullanıcıların karşılaştırma yapabilmelerini mümkün kılmak için önceki dönemin verilerini de içermeleri ve açıklamaları ile birlikte herkes tarafından anlaşılmalarını sağlayacak şekilde hazırlanmaları esastır. Malî tablolar, idarenin raporlama tarihindeki kaynakları ve yükümlülükleri ile raporlama tarihleri arasındaki kaynak akımı hakkında bilgi sağlar. malî tablolar, kamu

idaresinin sürekliliği varsayımına dayanılarak hazırlanmalıdır. Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen gelirler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler tahakkuk tarihinde muhasebeleştirilir ve bilânçoda gösterilir.” denilmektedir.

Borçların muhasebe kaydının yapılmaması ve mali tabloda gözükmemesi, her yıl bütçe hazırlığı aşamasında geçmiş borca dönük ve en azından bütçe yılı yaş haddinden emekli olacaklara karşılık ve ödenek ayrılmaması borcun gözden kaçırılması sonucunu doğurmuştur.

Üniversite’nin Sosyal Güvenlik Kurumu’na 2015 yılından 2019 yılı aralık ayına dek gelen 14.340.599,50 TL anapara ve 6.263.340,44 TL gecikme zammı olarak toplam 20.603.939,94 TL tutarındaki borcunun muhasebe sistemine “368 Vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabı” dâhilinde kaydedilmesi gerekmektedir. 2019 hesap dönemi sonu itibarıyla bilançoda 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı bu tutar kadar eksik bilgi içerdiğinden gerçeği yansıtmamaktadır.