MEHMET BALiOGLU

Üniversitece Teknokente Ortaklık Nedeniyle Taahhüt Edilen ve Ödenen Sermaye Katılım Tutarlarının Özel Bütçe Muhasebe Kayıtlarında Görülmemesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Üniversitenin Teknokent A.Ş.’ye yaptığı 555.000,00 TL tutarındaki sermaye taahhüdünün döner sermaye bütçesinden ödendiği ancak üniversitenin özel bütçe hesaplarına kaydedilmediği ve 2019 yılı mali tablolarında yer almadığı tespit edilmiştir.
  • Döner sermayeli işletmelerin, bağlı oldukları kamu idarelerinden bağımsız sermaye taahhüdü yapmaları durumunda izlenecek muhasebe yöntemi mevcut mevzuatta düzenlenmemiştir.
  • Üniversitenin sermaye katkı payı ödemeleri, hem özel bütçenin hem de döner sermaye işletmesinin mali tablolarında yer almamaktadır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği Madde 14 (5): Yönetici şirket ortaklarından; üniversiteler, yüksek teknoloji enstitüleri ya da kamu Ar-Ge merkez veya enstitüleri, yönetici şirkete taahhüt ettikleri sermaye payını döner sermaye gelirlerinden ödeyebilir.
  • Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Madde 159 (1): (1) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı; mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kâr ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayeler ile bu kurumlara ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetleri bedelinden, bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Bundan sonra yapılacak sermaye katkı payı ödemelerinin öncelikle döner sermaye bütçesinden özel bütçeye aktarılması önerilmektedir.
  • Özel bütçeden ilgili şirketlere aktarılan sermaye katkı paylarının, özel bütçeye ait ‘241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir.

Rapor Metni

Üniversitenin, Teknokent A.Ş.’ye sermaye olarak taahhüt edilen toplam 555.000,00 TL tutarındaki payının Döner Sermaye Bütçesinden ödenerek ortak olunduğu, ancak bu sermaye katılım payının Üniversitenin Özel Bütçe Hesaplarına kaydedilmediği ve 2019 yılı mali tablolarında yer almadığı görülmüştür.

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yönetici şirket kurucuları” başlıklı 14’üncü maddesinin 5’inci fıkrasında; “Yönetici şirket ortaklarından; üniversiteler, yüksek teknoloji enstitüleri ya da kamu Ar-Ge merkez veya enstitüleri, yönetici şirkete taahhüt

ettikleri sermaye payını döner sermaye gelirlerinden ödeyebilir. ” denilmektedir.

Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “241 Mal ve Hizmet Üretilen Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı” bölümünün Hesabın niteliği başlıklı 159’uncu maddesinde ise ;“(1) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı; mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kâr ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayeler ile bu kurumlara ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetleri bedelinden, bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; üniversiteler kurulacak veya kurulmuş bir teknoloji geliştirme bölgesindeki yönetici şirkete sermaye taahhüdünde bulunabilir ve bu taahhüdü döner sermayeden yapabilir. Ancak, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde döner sermayeli işletmelerin bağlı oldukları kamu idarelerinden bağımsız olarak sermaye taahhüdü veya ödemesinde bulunma durumları ve hesapları düzenlenmediğinden İşletme hesaplarında bunların gider olarak muhasebeleştirmiş olduğu görülmüştür. Bu nedenle, sermaye katılım payı ödemeleri ne Özel Bütçenin, ne de Döner Sermaye İşletmesinin Mali Tablolarında görülebilmektedir.

Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından doğrudan ödenen sermaye katkı paylarının geçmişe yönelik olarak Özel Bütçe Hesaplarında muhasebe kaydı yapılamayacağı anlaşılmış olup, bundan sonra sermaye katkı paylarının Döner Sermaye Bütçesinden Özel Bütçeye, oradan ilgili Şirketlere ödenmesi ve ödenen tutarların Özel Bütçeye ait 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmesi, mevzuat, şeffaflık ve izlenebilirlik bakımından uygun olacağı değerlendirilmektedir.