MEHMET BALiOGLU

Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Belirlenmemesi ve Herhangi Bir Tahsilatın Yapılmaması

Rapor Özet

Ana Konu

  • Telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmesi gereken geçiş hakkı bedellerinin tespit edilmemesi ve herhangi bir tahsilatın yapılmaması.
  • Söz konusu geçiş hakkı bedellerinin tahsilatı için gerekli süreçlerin başlatılmaması.

Temel Bulgular

  • 2018 yılı mali işlemlerinin incelenmesi neticesinde, İdarece, ilgili Yönetmelik ekinde yer alan geçiş hakkı ücret tarifesine göre belirlenmesi gereken telekomünikasyon altyapı ve şebekeleri geçiş hakkı bedellerinin belirlenmediği, dolayısıyla, herhangi bir tahsilatın yapılamadığı tespit edilmiştir.
  • İdarenin gelir kaybının önlenebilmesi amacıyla, söz konusu geçiş hakkı bedellerinin tahsilatı için gerekli süreçlerin başlatılması gerekmektedir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu.
  • Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik.
  • İdarenin, ilgili Yönetmelik ekinde yer alan geçiş hakkı ücret tarifesine göre belirlenmesi gereken telekomünikasyon altyapı ve şebekeleri geçiş hakkı bedellerinin belirlenmesi ve tahsilatı için gerekli süreçleri başlatması.
  • Belediyelerin, geçiş hakkı bedellerinin belirlenmesi ve tahsilatı için gerekli meclis kararlarını alması ve ilgili kurum ve kuruluşlarla gerekli yazışmaları yapması.

Rapor Metni

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde;

“…

s) Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,

ş) Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,

z) İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,” tanımlamaları yapılmıştır.

Yine Aynı Kanun’un “Geçiş hakkının kapsamı” başlıklı 22’nci maddesinin birinci

fıkrası;

Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar.”

“Anlaşma serbestisi ” başlıklı 25’inci maddesi;

İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.” şeklinde düzenlenmiştir.

Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmi Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.

Bu Yönetmelik’in “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısı; geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilirler. Ayrıca “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Söz konusu düzenlemeye istinaden Yönetmelik ekinde yer alan tabloda ayrıntısı aşağıda belirtilen şekilde geçiş hakkı ücreti tarifesi belirlenmiştir:

Tablo 5: Geçiş Hakkına Konu Taşınmazlara İlişkin Tarifeler

Geçiş Hakkına Konu Taşınmazların ve Yerlerin Niteliği

Ücret Üst Sınırı (Yıllık)

Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar

Metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si

Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler

Metresi 1,00.-TL

Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler

Metresi 0,70.-TL

Yukarıda da belirtildiği üzere, belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle belediye mülkiyetinde, tasarrufunda veyahut sorumluluğunda olan taşınmazlardan geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi gerekmektedir.

2018 yılı mali işlemlerinin incelenmesi neticesinde, İdarece, ilgili Yönetmelik ekinde yer alan geçiş hakkı ücret tarifesine göre belirlenmesi gereken telekomünikasyon altyapı ve şebekeleri geçiş hakkı bedellerinin belirlenmediği, dolayısıyla, herhangi bir tahsilatın yapılamadığı tespit edilmiştir.

İdarenin gelir kaybının önlenebilmesi amacıyla, söz konusu geçiş hakkı bedellerinin

tahsilatı için gerekli süreçlerin başlatılması gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin belediyenin sorumluluğunda bulunan taşınmazlardan geçirilmesinden doğan geçiş hakkı bedeli ile ilgili Yönetmeliğin Ek-1′ de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu incelendiğinde, Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler ile büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler olmak üzere farklı tarifelerin belirlendiği anlaşılmaktadır.

Konu ile ilgili İstanbul Büyükşehir Belediyesi Elektronik Sistemler Müdürlüğü ile yapılan görüşmeler neticesinde elektronik haberleşme istasyonlarını kurulabilmesi için Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 9. Maddesinin ek fıkrası gereği gerekli olan yer seçim belgesini vermeye ve ücretini almaya büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğunu, başvuruların büyükşehir belediyesine yapılması gerektiği, geçiş hakkı bedeli ile ilgili yönetmelikte ki hususlar bildirilmesine rağmen elde edilen geçiş hakkı bedellerinin ilçe belediyelerine aktarılmasını gerektirecek bir yasal düzenleme bulunmadığını, baz istasyonu kurulumu başvurularının büyükşehir belediyesine yapılması gerektiği tarafımıza bildirilmiştir.

Belediyemizce, bulguda yer alan tespite ilişkin geçiş hakkı ücreti tarifesi için meclis kararı alınması hususunda Fen İşleri Müdürlüğümüzce teklif yazısı yazılmış olup, ayrıca ilçemizdeki şebekeleri belirlemek ve süreci takip etmek adına kurum ve kuruluşlara da yazışmalar yapılması hususunda gerekli işlemler başlamıştır.” denilmiştir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; geçiş hakkı bedellerinin belirlenmesi ve tahsilatların yapılabilmesi amacıyla gerekli çalışmaların yapılmaya başlandığı ifade edildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.