MEHMET BALiOGLU

Sözleşmeli Personele Ödenen Sosyal Denge Tazminatının Prime Esas Kazanca Dâhil Edilmemesi

Rapor Özet

Ana Konu

  • Belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinin prime esas kazanca dahil edilmemesi.

Temel Bulgular

  • Belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan sözleşmeli personele temel olarak üç çeşit ödeme yapılmaktadır. Bunlar; sözleşme ücreti, ek ödeme ve sosyal denge ödemesidir.
  • Sözleşme ücretinin prime esas kazanca dâhil olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.
  • 375 sayılı KHK’nin Ek 9’uncu maddesi uyarınca ödenen ek ödeme hakkında ise aynı maddenin dokuzuncu fıkrası ile istisna hükmü getirilmiş ve bu ödemenin prime esas kazanç tutarına dâhil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
  • Sosyal denge tazminatı ödemesi 375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesinde düzenlenmiştir.
  • Ne söz konusu maddede ne de bu maddede atıf yapılan 4688 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinde bu ödemenin prime esas kazancın tespitinde istisna edildiğine dair bir hüküm mevcuttur.
  • Bu nedenle sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinin prime esas kazancın tespitinde dikkate alınarak prim matrahına eklenmesi gerekmektedir.
  • İdarenin mali işlemleri kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen prim giderlerinin incelenmesi sonucunda; sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminat ödemelerinin prime esas kazanca dâhil edilmediği, bu suretle işveren ve işçi hisselerinin eksik hesaplandığı tespit edilmiştir.
  • İdarenin herhangi bir mali külfetle karşılaşmaması için, sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatının yukarıda belirtilen mevzuat gereği prime esasa kazanca dahil edilmesi gerekmektedir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
  • 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
  • 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • Sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatının 15.05.2019 tarihinden itibaren prime esas kazanca dahil edilerek işlem yapılması.
  • Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenmesi.

Rapor Metni

Sosyal Güvenlik Kurumunun 2009/37 sayılı Genelgesi’nin 2.2.9’uncu maddesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü maddesinin (B) bendi kapsamında geçici olarak sözleşme ile çalıştırılan personelin 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının

(a) bendi kapsamında sigortalı sayılacağı belirtilmiştir. 5510 sayılı Kanun’un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80’inci maddesinin birinci fıkrasında Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları hakkında açıklamalara yer verilmiş, (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın prime esas kazanç hesabına dâhil edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Fıkranın (b) bendinde istisna hükümleri açıklanmış, (c) bendinde ise bu istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır.

Dolayısıyla 5510 sayılı Kanun’da sayılan ve Kanun’un yürürlük tarihinden sonra çıkan başka bir Kanun veya Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile getirilen istisnalar dışında sözleşmeli personele yapılan tüm ödemeler prime esas kazanca dâhil edilecektir.

Belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan sözleşmeli personele temel olarak üç çeşit ödeme yapılmaktadır. Bunlar; sözleşme ücreti, ek ödeme ve sosyal denge ödemesidir.

Sözleşme ücretinin prime esas kazanca dâhil olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. 375 sayılı KHK’nin Ek 9’uncu maddesi uyarınca ödenen ek ödeme hakkında ise aynı maddenin dokuzuncu fıkrası ile istisna hükmü getirilmiş ve bu ödemenin prime esas kazanç tutarına dâhil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Sosyal denge tazminatı ödemesi 375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesinde düzenlenmiştir. Ne söz konusu maddede ne de bu maddede atıf yapılan 4688 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinde bu ödemenin prime esas kazancın tespitinde istisna edildiğine dair bir hüküm mevcuttur. Bu nedenle sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinin prime esas kazancın tespitinde dikkate alınarak prim matrahına eklenmesi gerekmektedir.

İdarenin mali işlemleri kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen prim giderlerinin incelenmesi sonucunda; sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminat ödemelerinin prime esas kazanca dâhil edilmediği, bu suretle işveren ve işçi hisselerinin eksik hesaplandığı tespit edilmiştir.

İdarenin herhangi bir mali külfetle karşılaşmaması için, sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatının yukarıda belirtilen mevzuat gereği prime esasa kazanca dahil edilmesi gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “Bulgu konusu doğrultusunda sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatı ödemesinden 15.05.2019 tarihinden itibaren prime esas kazanca dahil edilerek işlem yapılmaya başlanmıştır.” denilmiştir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatı ödemelerinin de 15.05.2019 tarihinden itibaren prime esas kazanca dahil edilerek işlem yapıldığı belirtildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.