MEHMET BALiOGLU

Prim Borcu Olanlara Sunulan Sağlık Hizmetlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na Fatura Edilememesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Genel sağlık sigortası prim borcu olan vatandaşlara getirilen sağlık hizmeti muafiyetleri, üniversite hastanelerinin döner sermaye gelirlerinde önemli bir azalmaya neden olmaktadır.
  • Muafiyetler nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna fatura edilemeyen tedavi masrafları, üniversite hastanelerinin mali sürdürülebilirliğini olumsuz etkilemektedir.
  • Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi, 2015-2019 yılları arasında muafiyetten yararlanan 8559 kişiye 1.474.793,58 TL tutarında sağlık hizmeti sunmuş, ancak bu hizmetlerin bedeli tahsil edilememiştir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
  • 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin 1’inci fıkrası
  • 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin altıncı fıkrası
  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi ile (g) bendi
  • 5510 sayılı Kanun’un 67 nci maddesi
  • 28.01.2002 tarihli ve 2002/3654 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
  • 859 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
  • Geçici 73’üncü Madde
  • Sağlık Temel Kanununun Ek 9’uncu maddesi

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Üniversite hastanelerinin söz konusu muafiyetler nedeniyle uğradığı gelir kaybının telafisi için bir mekanizma geliştirilmelidir.
  • Sağlık Bakanlığı, üniversite hastanelerine bu hastaların tedavisi için ek bütçe sağlayabilir.

Rapor Metni

Üniversite Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinde ayaktan veya yatarak tedavi gören ve genel sağlık sigortası prim borcu olduğu için sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanma koşulu taşımayan Türk vatandaşları ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavi masraflarının, getirilen muafiyetler nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna fatura edilememesinin; en önemli gelir kaynağı Sosyal Güvenlik Kurumundan tahsil edilen tedavi ücretleri olan ve bu gelirler ile giderlerini karşılayan Üniversite Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin mali yapısının sürdürülebilirliğine olumsuz etki yaptığı tespit edilmiştir.

4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; “kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz” denildikten sonra aynı maddenin altıncı fıkrasında “Cumhurbaşkanı 1’inci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumlan tespit etmeye yetkilidir” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun maddesi uyarınca döner sermayeli işletmeler bünyesinde faaliyet gösteren üniversite sağlık, araştırma ve uygulama hastaneleri tarafından verilen sağlık hizmetleri ücret karşılığı yerine getirilmekte olup bu hizmetlerden sosyal güvencesi olmayanların ve aile fertlerinin ücretsiz yararlanabilmeleri, genel sağlık sigortası primi ödemeleri koşuluna bağlanmıştır. Bununla birlikte 2015 yılından 2018 yılına kadar Bakanlar Kurulunca yapılan düzenlemeler ve en son 28.03.2019 tarih ve 859 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 31.12.2019 tarihine kadar, genel sağlık sigortası primi borcu olup sağlık hizmetlerinden yararlanamayan vatandaşlar ile aile fertleri, 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin 1’inci fıkrası hükmünden muaf tutulmuşlardır.

4736 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaf tutulacakların tespitine dair 28.01.2002 tarihli ve 2002/3654 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına 859 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eklenen Geçici 73’üncü Maddede;

“GEÇİCİ MADDE 73- 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi ile (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olup, 67 nci madde hükümleri çerçevesinde sağlık hizmeti alamayan Türk vatandaşları ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait sağlık tesisleri ile devlet üniversitelerinin sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (üniversite hastaneleri) sunulan sağlık hizmetlerinden 5510 sayılı Kanundaki usul ve esaslar çerçevesinde yararlanmada, 31/12/2019 tarihine kadar, 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır.

Bu maddenin uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye, döner sermaye ödemeleri ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir.” Denilmektedir.

Bu Karar’a dayanarak Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Üniversitelere gönderdiği 11.04.2019 tarih ve 23642684/010 sayılı yazı ile bu kapsamda sunulan sağlık hizmetleri için 2019 yılında da herhangi bir kuruma fatura düzenlenmeyeceğini ifade etmiştir. 2015 yılından bu yana devam eden söz konusu uygulama, Sağlık Temel Kanununun Ek 9’uncu maddesinde hüküm altına alınan, Sağlık Bakanlığı ile Üniversite Eğitim ve Araştırma Hastanelerinin birlikte yönetimi (Afiliasyon) dışında kalan Üniversite Hastanelerine artan oranda ek mali yük getirmektedir.

Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler bütçe açığı oluşması durumunda ek bütçe alabilirken, üniversite hastaneleri böyle bir bütçeden faydalanamamaktadır.

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin; 2015-2019 yılları içinde genel sağlık sigortası prim borcu bulunan ve muafiyetten yararlanan toplamda 8559 kişiye ait 1.474.793,58 TL tutarında hizmet vermiş ancak bu tutardaki mali yük Üniversite Hastanesi üzerinde kalmıştır.

Gelirlerinin neredeyse tamamı Sosyal Güvenlik Kurumundan tahsil edilen tedavi ücretlerinden oluşan ve bu gelirlerle; ilaç, tıbbi malzeme, cihaz alımlarına dayalı giderlerini karşılayan Üniversite Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin, sözü edilen muafiyetler kapsamında 1.474.793,58 TL tutarında sağlık hizmeti sunduğu ancak söz konusu hizmet bedellerinin faturalandırılamaması nedeniyle mali yapısının olumsuz etkilendiği görülmüştür.