MEHMET BALiOGLU

Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinde Dönem Ayırıcı Hesapların Kullanılmaması

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Kurumun bir yıldan uzun süreli taşınmaz kiralamalarında, ilk yıl kira bedelinin peşin alınmasına rağmen dönem ayırıcı hesaplar olan 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı kullanılmamıştır.
  • Bu durum, muhasebenin temel ilkelerinden olan dönemsellik ilkesinin ihlal edilmesine ve 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının olması gerekenden daha fazla görünmesine sebebiyet vermiştir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Madde 296
  • Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Madde 298/1

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Kurumun peşin tahsil edeceği her türlü geliri dönem ayırıcı işlem yaparak 380 ve 480 no.lu hesaplara kaydetmesi,
  • Kiraların takibi için kullanılan yazılımda bu bilgiyi verecek değişikliğin yapılması,
  • Böylece 590 No.lu hesabın gerçek durumu yansıtmasının sağlanması

Rapor Metni

Kurumun, taşınmaz kiralamalarına ilişkin kayıtlar incelendiğinde, bir yıldan fazla süreli kiralama işlemi olmasına ve ilk yıl kira bedelinin peşin alınmasına rağmen dönem ayırıcı hesaplar olan 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına ilişkin açıklamaların yapıldığı 296’ncı maddesinde, gelecek aylara ait gelirler hesabının içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirler ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yine bu hesabın işleyişinin açıklandığı 298’inci maddesinin 1’inci bendinde, peşin tahsil edilen gelirlerin içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabına, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının bu hesaba; içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır. Mevzuat hükümleri uyarınca kira bedellerinin yıllık peşin tahsil edildiği durumlarda; o yılı ilgilendiren kira gelirlerinin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler

Hesabına, gelecek yılı ilgilendiren tutarların ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.

Ancak 2019 yılında, söz konusu hesaplar kullanılmayıp lokanta, para çekme makinaları ve kantinlerden tahsil edilen 1 yıllık peşin kira gelirlerinin tamamının 600-Gelirler Hesabına kaydedilmesi, değişik tarihlerde peşin yatırılan kiraların gelecek aylara ve yıllara isabet eden tutarlarının belirlenmemesi, kiraların takibi için kullanılan yazılımda bu bilgiyi verecek değişikliğin yapılmaması neticesinde gerek muhasebenin temel ilkelerinden olan dönemsellik ilkesinin ihlal edildiği, gerekse 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının olması gerekenden daha fazla gözükmesine sebebiyet verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, Kurumun peşin tahsil edeceği her türlü geliri dönem ayırıcı işlem yaparak 380 ve 480 no.lu hesaplara kaydetmesi, böylece 590 No.lu hesabın gerçek durumu yansıtmasının sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.