MEHMET BALiOGLU

Mal Alımlarında Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan %10’luk Limitin Aşılması

Rapor Özet

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan, 2022 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu aştığı.

Temel Bulgular

  • Kamu idaresinin cevabında, piyasadaki ani fiyat artışlarının öngörülememesi ve kullanılmakta olan programdan dolayı doğrudan temin ile yapılan alımlarda %10’luk limitin aşıldığının zamanında tespitinin yapılamadığı.
  • 2023 yılında kullanılmakta olan programda değişikliğe gidildiğini, artık sistem üzerinden takip ve kontrollerin otomatik olarak yapılmakta olduğunu.
  • Bundan sonra ödenek limitleri dikkate alınarak işlem tesis edileceği.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
  • “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • Belediye tarafından gerçekleştirilen mal alımlarında, bütçeye bu amaçla konulan ödeneğin %10’u tutarındaki sınırın Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Rapor Metni

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan, 2022 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, aştığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22’ncinci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun’un “Pazarlık Usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 728.072,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 218.395,00 TL’yi, diğer idarelerin 72.752,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.

Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.

31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idareleri; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamalamaz. Bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvurular reddedilir.”,

Üçüncü fıkrasında ise, “Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin

(d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınır. Mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranı hesaplanır.”

denilmektedir.

Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımlarında, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.

Tablo 8: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü İle Yapılan Alımların Sınırı Aşması

Harcama Kalemleri

Toplam Ödenek Tutarı (TL)

(A)

Toplam Ödeneğin % 10’u (Limit) (TL)

(B=A*%10)

22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL)

(C)

Limiti Aşan Tutar (TL)

(D=C-B)

22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı

(C/A)

Mal Alımı 63.516.873,00 6.351.687,00 22.899.650,32 16.547.963,32 %36,05

Kamu idaresinin cevabında, piyasadaki ani fiyat artışlarının öngörülememesi ve kullanılmakta olan programdan dolayı doğrudan temin ile yapılan alımlarda %10’luk limitin aşıldığının zamanında tespitinin yapılamadığı, 2023 yılında kullanılmakta olan programda değişikliğe gidildiğini, artık sistem üzerinden takip ve kontrollerin otomatik olarak yapılmakta olduğunu belirterek bundan sonra ödenek limitleri dikkate alınarak işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, Belediye tarafından 2021 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında gerçekleştirilen mal alımlarında, bütçeye bu amaçla konulan ödeneğin %10’u tutarındaki sınırın Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.