MEHMET BALiOGLU

Kurumun Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Faturaya Dayalı Borçlarının Mali Tablolarda Yer Almaması

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Kurumun, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) olan ve ‘faturalı alacaklar’ olarak adlandırılan borçlarının muhasebe kayıtlarında izlenmediği ve mali tablolara yansıtılmadığı tespit edilmiştir.
  • Kurumun 2019 yılı sonu itibarıyla 24.423.389 TL tutarında tahakkuk etmiş faturalı SGK borcu bulunmaktadır.
  • Bu borcun 2013 yılından beri gelen birikimlerden oluştuğu ve ödenmemesinin bütçe ödenek kısıtlamasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
  • Borçların zamanında ödenmemesi sebebiyle gecikme cezaları uygulanmaktadır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Geçici 4. Maddesinin birinci, dördüncü ve sekizinci fıkraları
  • 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 89, Ek 4, Ek 68 ve Ek 71. Maddeleri
  • Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan 09.12.2013 tarih ve 73616264 sayılı Ek Karşılık Primi ve Faturalı Alacaklara İlişkin Genel Yazı
  • Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Kurumun, SGK’ya olan faturalı alacak borçlarını muhasebe kayıtlarına işlemesi ve mali tablolara yansıtması gerekmektedir.
  • Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen 368-Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı, 438- Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı veya 379-Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı’ndan uygun olanı kullanılarak borçlar kayıtlara alınmalıdır.
  • Bütçe ödenek kısıtlamasının giderilmesi ve borcun ödenmesi için gerekli adımlar atılmalıdır.

Rapor Metni

Kurumun Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen ve faturalı alacaklar olarak tabir edilen emekli ikramiyesi, ölüm yardımı, makam/temsil/görev tazminatları ve diğer ödemelerden kaynaklanan Sosyal Güvenlik Kurumuna borçları olduğu ve bu borçların muhasebe kayıtlarında izlenmediği görülmüştür.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 4’üncü maddesinin birinci, dördüncü ve sekizinci fıkraları gereğince faturalı alacaklar olarak tabir edilen, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 89, Ek 4, Ek 68, ve Ek 71’inci maddelerinde düzenlenen emekli ikramiyesi, emekli/adi malullük/vazife malullüğü aylığı alanların ölümü halinde ödenen ölüm yardımı, emekli veya yetimlerine ödenen makam/temsil/görev tazminatları ve diğer ödemelerden kaynaklanan alacakların takip ve tahsil işlemleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gerçekleştirilmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yayımlanan 09.12.2013 tarih ve 73616264 sayılı Ek Karşılık Primi ve Faturalı Alacaklara ilişkin Genel Yazı’da; faturalı alacakların Kurumca ilgilisine ödendiği tarihte ilgili kamu idarelerine borç tahakkuk ettirilerek Mali Otomasyon Sistemi Projesi ile görüntüleneceği, kamu idarelerince her ay bir önceki aya ait borç olup olmadığının sistem üzerinden sorgulanarak borç bulunması halinde, ödemenin yapıldığı tarihi izleyen iki ay içerisinde anlaşmalı bankalara ödeneceği, süresinde ödenmeyen faturalı alacaklar ile ilgili 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre gecikme faizi uygulanacağı belirtilmiştir.

Kurumun, Mali Otomasyon Sisteminde bulunan verilerine göre 2019 yılı sonu itibariyle tahakkuk etmiş 24.423.389 TL tutarında faturalı Sosyal Güvenlik Kurumu borcu bulunmaktadır. Bu tutarın 2013 yılından beri gelen borçlardan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu borçlarını zamanında ödenememesinin, bütçe ödenek kısıtlamasının bir sonucu olduğu, bu kısıtlamanın gecikme cezasına da neden olduğu görülmektedir. Ödenmesi gereken bu yükümlülük Kurum tarafından faaliyet raporlarına ve mali tablolara da yansıtılmamaktadır.

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler için 368-Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı, 438- Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı ve bu hesapların kullanılamaması halinde ise 379-Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabının kullanılmasına cevaz veren hükümler bulunmakta olup Kamu İdaresinin bu hesaplara söz konusu tutarda herhangi bir kayıt yapmadığı görülmüştür.

Yukarıda açıklandığı üzere Kurumun, Sosyal Güvenlik Kurumuna olan, faturalı alacaklar olarak tabir edilen borçlarını muhasebe kayıtlarında izlemesi, mali tablolarına yansıtması gerektiği değerlendirilmektedir.

2019 yılı içerisinde söz konusu borçların 368 No.lu Hesaba yansıtılmaması, 2019 yılı mali tablolarında 24.423.389 TL’lik hataya neden olmuştur.