MEHMET BALiOGLU

Kurumda Görev Yapan Kadrolu İşçilerin Ücretli Yıllık İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmaması

Rapor Özet

Ana Konu

Belediyede 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olarak istihdam edilen kadrolu işçilerin yıllık izinlerinin düzenli olarak kullandırılmadığı tespit edilmiştir.

Temel Bulgular

  • 36 kadrolu işçiden birinin 300 iş gününün üzerinde, birinin 200 iş gününün üzerinde, üçünün 100 iş gününün üzerinde, iki kişinin ise 90 iş gününün üzerinde kullanılmamış izni olduğu görülmüştür.
  • Kullanılmayan izinlerin son ücret üzerinden ödenmesi, işçilerin izin kullanmaktan kaçınmalarına neden olmaktadır.
  • İşçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılmasının kurum için ileride doğması muhtemel ödeme yükümlülüğünün önüne geçilebilmesi için gerekli olduğu değerlendirilmektedir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü, 56’ncı, 59’uncu ve 60’ıncı maddeleri yıllık ücretli izin hakkını düzenlemektedir.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın hazırlayacağı bir Yönetmelikle yıllık ücretli izinlerin kullandırılmasıyla ilgili usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli gösterilecektir.

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • Kullanılmayan izinlerin son ücret üzerinden ödenmesi uygulamasının kaldırılması gerekmektedir.
  • Kamu idareleri izin programları hazırlayarak işçilere düzenli izin kullandırmalıdır.
  • İşçiler de izin haklarını kullanmak konusunda bilinçlendirilmelidir.

Rapor Metni

Belediyede 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olarak istihdam edilen kadrolu işçilerden bir kısmının yıllık izinlerinin düzenli olarak kullandırılmadığı tespit edilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun;

Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği,

Yıllık ücretli iznin uygulanması” başlıklı 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu,

Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti” başlıklı 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği,

İzinlere ilişkin düzenlemeler” başlıklı 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izinin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şeklinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir Yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan 4857 sayılı Kanun’un yıllık ücretli izin hakkını düzenleyen maddelerine göre işçilerin yıllık ücretli izin hakkından feragat etmesine cevaz verilmemekte, işverenin de işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermesi zorunlu tutulmaktadır. Aksi bir uygulamada, işçi emekli olduğunda veya iş sözleşmesi son bulduğunda yasa hükmü gereği yıllık ücretli izin hakkı ücret alacağına dönüşmektedir.

Kullanılmayan izinlerin son ücret üzerinden ödenmesi, işçilerin izin kullanmaktan kaçınmalarına neden olmaktadır. İdarenin istihdam ettiği işçilere Anayasal bir hak olan izinlerini kullandırması gerekmektedir. Zira birikmiş izin alacaklarının ücrete dönüşmesi halinde, kurum bütçesine mali açıdan bir yük getireceği açıktır.

Bayrampaşa Belediyesi’nde istihdam edilen 36 kadrolu işçiden bir kişinin 300 iş gününün üzerinde, bir kişinin 200 iş gününün üzerinde, üç kişinin 100 iş gününün üzerinde, iki kişinin ise 90 iş gününün üzerinde kullanılmamış izni olduğu görülmüştür.

İşçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılmasının kurum için ileride doğması muhtemel ödeme yükümlülüğünün önüne geçilebilmesi için gerekli olduğu değerlendirilmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “Belediyemizde görev yapmakta olan kadrolu işçiler ile ilgili izin programları düzenlenmiş ve uygulamaya başlanılmış olup, bundan sonra da işçilere düzenli izin kullandırılması yönünde kontroller sürdürülecektir.” denilmektedir.

Sonuç olarak Kamu İdaresi tarafından bulguda belirtilen hususa iştirak edilmiş olup gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir. Bulgu konusu yapılan tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.