MEHMET BALiOGLU

Kiraya Verilen Hazine Taşınmazlarından Isınma Bedeli Alınmaması

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Kurum tarafından kiraya verilen taşınmazlardan ısınma bedeli tahsil edilmemektedir.
  • Kira sözleşmelerinin bir kısmında ısınma bedeli ile ilgili hükümlere yer verilmemiştir.
  • Sözleşmede hüküm yer almasına rağmen bazı durumlarda ısınma bedeli tahsilatında eksikler bulunmaktadır.
  • Isınma giderlerinin kiracı tarafından ödenmeyeceğine dair açık bir hüküm hiçbir sözleşmede yer almamaktadır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Madde 8
  • 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Madde 11
  • 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Madde 60 (e)
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 339
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 341
  • 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu Madde 74
  • Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik Madde 70/2

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Isınma bedellerinin, ya tesisatların ayrılması suretiyle hesaplanarak kiracılardan tahsil edilmesi gerekmektedir.
  • Isınma bedelleri tahmin edilen bedelin içine eklenerek kira bedeli ile birlikte alınabilir.
  • Kira sözleşmelerinde ısınma bedeli ile ilgili hükümlere açıkça yer verilmelidir.
  • Eksik tahsil edilen ısınma bedellerinin tahsilatının tamamlanması gerekmektedir.

Rapor Metni

Kurum tarafından kiraya verilen taşınmazlardan ısınma bedeli tahsil edilmediği görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,

“Üst Yönetici” başlıklı 11’inci maddesinde

“(…) Üst yöneticiler, … sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden,

… sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”,

hükümleri getirilmiş,

“Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde ise;

İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek”, malî hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Uygulama alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde, Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerinde bu kanunun konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.

Aynı Kanun’un “Kullanım giderleri” başlığını taşıyan 341’inci maddesi şu şekildedir:

“Kiracı, konut ve çatılı işyeri kiralarında, sözleşmede aksi öngörülmemişse veya aksine yerel âdet yoksa ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerine katlanmakla yükümlüdür. Giderlere katlanan taraf, bu giderleri ispat edici belgelerin birer örneğini, istem üzerine diğer tarafa vermek zorundadır.”

Hazine taşınmazlarının kiralanmasıyla ilgili hükümler, Devlet İhale Kanunu’nun “Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler” başlıklı 74’üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Bu yönetmeliğin 70’inci maddenin 2’nci bendinde şu hükme yer verilmiştir:

“Bu yerlerin elektrik, su, doğalgaz, ısınma tesisatı mümkünse binanın genel tesisatından ayrılır. Tesisatın teknik bakımdan müstakil hâle getirilmesinin mümkün olmaması hâlinde, tahmin edilen bedelin tespit ve takdirinde elektrik, su, doğalgaz ve ısınma giderleri de ayrıca belirlenir.”

Borçlar Kanunu ile yapılan düzenlemelerde, sözleşmelerde aksine bir hüküm bulunmadığı veya yerel adet olmadığı durumda ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerine kiracının katlanacağı açık şekilde ifade edilmiştir. Yani, kira sözleşmelerinde ısınma bedelinden bahsedilmemesi durumunda da bu bedel kiracı tarafından ödenecektir. Isınma bedelinin ödenmemesi için, bu bedelin ödenmeyeceğinin veya kiralayan tarafından karşılanacağının sözleşmede açık bir şekilde ifade edilmesi gerekmektedir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’te de kiraya verilen yerlerin bedeli ile ilgili iki seçenek bulunmaktadır: ya ısınma tesisatları müstakil hale getirilecektir, ya da ısınma giderlerine tahmin edilen bedelin içinde yer verilecektir. Isınma gideri, birinci şartın gerçekleşmesi durumunda kiracıdan ayrıca tahsil edilecek, ikinci şartın gerçekleşmesi durumunda da kira bedelinin bir parçası olarak tahsil edilecektir.

Söz konusu mevzuatın bir arada değerlendirilmesi sonucunda, Kurum tarafından kiraya verilen taşınmazların aydınlatma, su ve ısınma gibi kullanım giderlerinin, sözleşmelerde aksine açık hüküm bulunmadıkça kiracı tarafından ödeneceği görülmektedir.

Kurumda yapılan incelemede, kira sözleşmelerinin bir kısmında ısınma bedeli ile ilgili hükümlere yer verilmediği, bir kısmında ise sözleşmede hüküm yer almasına rağmen ısınma bedeli tahsilatında eksikler bulunduğu tespit edilmiştir. Isınma giderlerinin kiracı tarafından ödenmeyeceğine dair açık bir hükme hiçbir sözleşmede yer verilmemiştir.

Yukarıda değinilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, ısınma bedelinin, ya tesisatların ayrılması suretiyle hesaplanarak kiracılardan tahsil edilmesi, ya da tahmin edilen bedelin içine eklenerek kira bedeli ile birlikte alınması gerekmektedir. İki usulün de uygulanmaması suretiyle kiralanan mekânların ısınma bedellerinin Kurum tarafından karşılanması mevzuata aykırıdır.

Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanımını sağlamak amacıyla kurum tarafından kiraya verilen taşınmazların ısınma bedellerinin tahsil ve takip işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütülmesi, eksik tahsil edilen ısınma bedellerinin tahsilatının tamamlanması gerekmektedir.