MEHMET BALiOGLU

Kamu İdaresinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Ödenmemiş Borçlarının Mali Tablolarda Gösterilmemesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • İdarenin SGK’ya olan faturalı borçlarını ödenek yetersizliği nedeniyle ödeyemediği ve bu borçların mali tablolarda gösterilmediği tespit edilmiştir.
  • Üniversitenin 2015 yılından 2019 yılsonuna kadar SGK’ya toplamda 129.452.383,60 TL tutarında faturaya dayalı borcu bulunmaktadır.
  • Borcun ödenememesi nedeniyle gecikme cezaları katlanarak artmış ve neredeyse anaparaya yakın gecikme cezası tahakkuk etmiştir.
  • İdarenin ödemesi gereken mali yükümlülükleri olmasına rağmen bu bilgilerin faaliyet raporlarına ve mali tablolara yansıtılmadığı tespit edilmiştir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 4’üncü maddesinin birinci, dördüncü ve sekizinci fıkraları
  • 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun 89, Ek 4, Ek 68 ve Ek 71’inci maddeleri
  • SGK tarafından yayımlanan 09.12.2013 tarih ve 73616264 sayılı Ek Karşılık Primi ve Faturalı Alacaklara ilişkin Genel Yazı
  • Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği
  • 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • İdarenin SGK’ya olan borçlarının ödenmesi için gerekli ödeneğin bütçeye konulması
  • Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen 368 Hesabı veya 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı’nın kullanılması
  • Mali tablolarda tam açıklama ve önemlilik ilkelerine uyularak tüm mali yükümlülüklerin gösterilmesi
  • Şeffaf ve hesap verebilir bir kamu mali yönetim sistemi için gerekli önlemlerin alınması

Rapor Metni

İdarenin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)’na olan faturalı borçlarını ödenek yetersizliği sebebiyle ödeyemediği, söz konusu borçların mali tablolarda yükümlülük olarak gösterilmediği tespit edilmiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 4’üncü maddesinin birinci, dördüncü ve sekizinci fıkraları gereğince faturalı alacaklar olarak tabir edilen, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun 89, Ek 4, Ek 68 ve Ek 71’inci maddelerinde düzenlenen emekli ikramiyesi, emekli/adi malullük/vazife malullüğü aylığı alanların ölümü halinde ödenen ölüm yardımı, emekli veya yetimlerine ödenen makam/temsil/görev tazminatları ve diğer ödemelerden kaynaklanan alacakların takip ve tahsil işlemleri SGK tarafından gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla İdarelerin SGK tarafından ödenen ve faturalı alacaklar olarak tabir edilen emekli ikramiyesi, ölüm yardımı, makam/temsil/görev tazminatları ve diğer ödemelerden kaynaklanan ve ilgili kamu idarelerine fatura edilen borçları söz konusudur.

SGK tarafından yayımlanan 09.12.2013 tarih ve 73616264 sayılı Ek Karşılık Primi ve Faturalı Alacaklara ilişkin Genel Yazı’da; faturalı alacakların Kurumca ilgilisine ödendiği tarihte ilgili kamu idarelerine borç tahakkuk ettirilerek Mali Otomasyon Bilgi Sistemi (MOSİP)’nde görüntüleneceği, kamu idarelerince her ay bir önceki aya ait borç olup

olmadığının sistem üzerinden sorgulanarak borç bulunması halinde, ödemenin yapıldığı tarihi izleyen iki ay içerisinde anlaşmalı bankalara ödeneceği, süresinde ödenmeyen faturalı alacaklar ile ilgili 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre gecikme faizi uygulanacağı belirtilmiştir.

MOSİP’te bulunan verilere göre Üniversitenin 2015 yılından 2019 yılsonuna değin 88.867.048,28 TL’si anapara, 40.585.335,32 TL’si gecikme faizi olmak üzere Toplamda 129.452.383,60 TL tutarında faturaya dayalı borcu bulunmaktadır. Bu borcun 2015-2016-2017 ve 2018 yıllarına ait olanlarından bugüne değin hiç ödeme yapılamamış olup gecikme cezaları katlanarak artmış ve neredeyse anaparaya yakın gecikme cezası tahakkuk etmiş durumdadır.

Kamu İdaresinin faturalı borçlarını zamanında ödeyememesinin temel sebebi, ilgili mali yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda İdarenin bütçe tertiplerine yeterli ödenek konmamasıdır. Dolayısıyla bütçe uygulamalarının sonucu olarak İdare, ödenek verilmediği sürece başka bir kamu idaresine borçlarını ödeyememektedir.

Bir diğer sorun da Üniversitenin ödemesi gereken mali yükümlülükleri olmasına rağmen bu bilgilerin faaliyet raporlarına ve mali tablolara yansımamış olmasıdır.

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler için 368 Hesabının veya 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabının kullanılmasına cevaz veren hükümler bulunmakta olup Kamu İdaresi bu hesaplara herhangi bir kayıt yapmamıştır.

Genel Yönetim Muhasebesinin muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlara göre yürütülmesi esastır. Bu kavramlar ve ilkeler Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer bulmaktadır. Yönetmelikte sayılan kavramlardan “Tam açıklama” ve “Önemlilik” kavramları bulguda yer verilen tespitler için önemlidir. Zira Yönetmelikte “Tam açıklama” ilkesinin mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmesi olduğu, “Önemlilik” ilkesinin bir hesap kalemi veya mali bir olayın nispî ağırlık ve değerinin, mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlendirmeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade ettiği belirtilmiş, dolayısıyla muhasebenin de diğer kavramların yanı sıra bu iki kavrama göre yürütülmesi gerektiği açıklanmıştır. .Ayrıca önemli hesap kalemleri, mali olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunlu tutulmuştur.

İdarenin geçmişten gelen ve gelecek yıllarda ödemekle yükümlü olduğu 129.452.383,28 TL borcunun mali tablolara yansımaması, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun temel alınarak yapılan tüm düzenlemelerin amacına ters düşmekte, şeffaf ve hesap verebilir bir kamu mali yönetim sistemi kurma ve geliştirme ilkelerini bertaraf etmektedir.