MEHMET BALiOGLU

İzmir Sağlık Teknolojileri Geliştirici ve Hızlandırıcısı (Bioİzmir) Projesinin Teklifi Hazırlanırken Gerekli Dikkat ve Özenin Gösterilmemesi Nedeniyle Projeden Beklenen Faydanın Elde Edilememesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • İzmir Kalkınma Ajansı ve Dokuz Eylül Üniversitesi tarafından desteklenen Bioİzmir Projesi, süresinde tamamlanmamış ve hedeflerine ulaşamamıştır.
  • Proje için 11.181.150,38 TL kamu kaynağı harcanmasına rağmen, akredite laboratuvar şartı olan iklimlendirme sisteminin eksikliği nedeniyle proje hayata geçirilememiştir.
  • Proje, Şubat/2020 tarihi itibariyle hala beklenen faydayı sağlayamamıştır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Madde 8: Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun kullanılmasından görevliler sorumludur.
  • 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Madde 11: Üst yöneticiler, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanımını sağlamaktan ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumludur.

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • İklimlendirme sistemi eksikliğinin giderilerek projenin hayata geçirilmesi için gerekli adımlar atılmalıdır.
  • Kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanımı için gerekli önlemler alınmalıdır.
  • Proje yönetimi ve denetimi süreçleri gözden geçirilerek iyileştirilmelidir.

Rapor Metni

İzmir Kalkınma Ajansı ile Dokuz Eylül Üniversitesi tarafından desteklenen 9.240.000,00 TL bütçeli TR31/14/GDP/02 numaralı İzmir Sağlık Teknolojileri Geliştirici ve Hızlandırıcısı (Bioİzmir) Projesinin süresinin (6 aylık süre uzatımı dahil) 02.09.2017 tarihinde sona ermiş olmasına rağmen denetim tarihi itibariyle tamamlanmadığı ve projede gösterilen amaç doğrultusunda çalışmadığı tespit edilmiştir.

Projenin konusu; ulusal ve uluslararası bağlamda İzmir’in sağlık girişimleri ve inovasyonu kavşağı haline gelmesine hizmet etmek olup, proje kapsamında yapılacaklarla AR-

GE ve İnovasyon konusundaki hızla dönen çarkın sanayi ile eklemlenmesi için kurulacak sistemin ilk adımları atılacak ve İzmir’in ve Türkiye’nin sağlık teknolojileri konusunda kalkınmasına destek olunacaktır.

Söz konusu proje ile temel olarak “Bioİzmir binasının inşaatının yapılması, özel sektörün fikri üretime dönüştürebileceği pilot üretim biriminin kurulması, tesisin makine ve ekipman alımlarının yapılması ve akreditasyon süreçlerine başlanması” hedeflenmiştir.

İzmir Kalkınma Ajansı ile yapılan sözleşme gereğince, 02.03.2015 tarihinde projeye başlanmış ve verilen 6 aylık süre uzatımı ile proje 02.09.2017 tarihinde bitirilmiştir. Ajans tarafından bu proje için 4.871.150,38 TL destek ödemesi gerçekleştirilmiş, bu destek kapsamında laboratuvar teçhizat ve ekipmanları alınmış, tamamlanmış görünen bu projenin İZKA’ya ait olan kısmı proje başarıya ulaşmış gibi gösterilerek kapatılmıştır.

Bu süreçte Üniversite tarafından da projeye 2015-2017 yılları arasında toplam 6.310.000,00 TL destek sağlanmış olup, projeye İZ – KA + Üniversite desteği toplam 11.181.150,38 TL olmuştur.

Proje 02.09.2017 yılı itibariyle başarılı olarak sonlanmış görünse de denetim tarihi itibariyle; pilot üretimin yapılacağı birimin kuruluşunun tamamlanamadığı ve projenin fiilen hayata geçirilemediği anlaşılmıştır.

Projenin uygulamaya geçirilememesinin en önemli nedeni, akredite laboratuvarlar için temel şart olan iklimlendirme sisteminin proje dışında tutulması ve proje bitmesine rağmen eksikliğin yararlanıcı tarafından giderilmemesidir. Projenin uygulanmasında temel gereklilik olan iklimlendirme sisteminin temin edilememe riski görülerek gerekli tedbirler alınamadığından proje hayata geçirilememiş ve önemli tutarlı kamu kaynağı atıl vaziyette bekletilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesi uyarınca her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.

Yine aynı Kanun’un “Üst Yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde de üst yöneticilerin, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun

stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve anılan Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.

2015 yılında başlayan ve 2017 yılında bitmesi planlanan proje için toplam 11.181.150,38 TL kamu kaynağı harcanmış ancak bu harcama/destek karşılığında beklenen fayda Şubat/2020 tarihi itibariyle halen elde edilememiştir.