MEHMET BALiOGLU

İşçilerin Yıllık İzinlerinin Kanunun Öngördüğü Şekilde Kullandırılmaması

Rapor Özet

  • 2018 yılı incelemelerinde işçilerin yıllık izinlerinin kanuna uygun şekilde kullandırılmadığı görülmüştür.
  • 4857 sayılı İş Kanunu’na göre işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir.
  • Yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterilecektir.
  • Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık durumunda işveren veya işveren vekiline idari para cezası verilecektir.
  • İşçiler yıllık izin haklarından feragat edemezler.
  • İşçilerin yıllık izinlerini kullanmaktan ziyade son ücretleri üzerinden karşılığını almaları, idareler için daha fazla külfet getirici bir durum olabilmektedir.
  • Yapılan inceleme sonucunda kurum bünyesinde çalışan 61 işçinin toplam 4696 gün kullanılmamış yıllık izni bulunmaktadır.
  • Kamu idaresi cevabında, Başkanlık Makamının genelgesiyle izinlerin birikmesini önleyecek düzenleme yapıldığı ve işçilerin hizmette aksamaya sebebiyet vermeyecek şekilde izinlerin kullanımı uygulamasının başladığı belirtilmiştir.
  • Söz konusu hususun devam edip etmediği takip eden yıl denetimlerinde izlenecektir.

Öneriler

  • İşçi izinlerinin kanuna uygun şekilde kullandırılması için gerekli önlemler alınmalıdır.
  • İşçiler, yıllık izin haklarından haberdar edilmeli ve izinlerini kullanmaları teşvik edilmelidir.
  • İşverenler, yıllık izinlerin birikmesini önleyecek düzenlemeler yapmalıdır.
  • Yıllık izin karşılığı yapılacak olan ücret ödemesi, işçinin son ücreti üzerinden değil, ortalama ücreti üzerinden yapılmalıdır.

Rapor Metni

Başiskele Belediyesinin 2018 yılı incelemelerinde işçilerin yıllık izinlerinin kanuna uygun şekilde kullandırılmadığı görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.

03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de Kanuna paralel bir şekilde yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Ayrıca 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen yönetmeliğin esas ve usullerine aykırı olarak izni kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için ikiyüzdoksanbeş Türk Lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer alan düzenlemelere göre işçiler yıllık izin haklarından feragat edemezler. İşçilerin emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat

hükümleri gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmektedir. Yıllık izin karşılığı yapılacak olan bu ücret ödemesi de işçinin son ücreti üzerinden olacağı için işçinin eline çok yüksek miktarlarda ücret geçebilmektedir. Bu uygulama da işçilerin yıllık izinlerini kullanmaktan ziyade son ücretleri üzerinden karşılığını almalarına neden olmaktadır. Ancak bu durum idareler adına daha fazla külfet getirici bir durum olabilmektedir. Zira anayasal bir hak olan yıllık izinlerin kullandırılmaması durumunda idareler 4857 sayılı İş Kanunu’nun 103’üncü maddesi gereğince idari para cezası ile karşı karşıya kalabilecektir. Ayrıca biriken yıllık izin sürelerinin ücrete dönüşmesi halinde idare açısından çok yüksek miktarlarda ödeme yapma durumu ortaya çıkacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda kurum bünyesinde çalışan 61 işçinin toplam 4696 gün kullanılmamış yıllık izni bulunmaktadır. Yıllık izinlerin hem mevzuata uygunluk açısından hem de kurumum ileride fazladan bir mali yük ile karşı karşıya kalmaması için kullandırılması gerektiği düşünülmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “Başkanlık Makamının 05.04.2019 tarihli 2019/1 no’lu Genelgesinin “Personel İzinleri” başlıklı kısmında personel izinlerinin birikmesini önleyecek düzenleme yapılmış olup; işçilerin hizmette aksamaya sebebiyet vermeyecek şekilde izinlerin kullanımı uygulaması başlamıştır.” denilmiştir.

Sonuç olarak Söz konusu hususun devam edip etmediği takip eden yıl denetimlerinde izlenecektir.