MEHMET BALiOGLU

İşçilerin Birikmiş Yıllık İzinlerinin Kullandırılmaması

Rapor Özet

Ana Konu

  • İşçilerin yıllık ücretli izin hakları ve bu hakka ilişkin yasal düzenlemeler

Temel Bulgular

  • İşçilerin yıllık ücretli izin hakkından feragat etmelerine izin verilmemektedir.
  • İşverenlerin işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermeleri zorunludur.
  • Kullanılmayan izinlerin son ücret üzerinden ödenmesi, işçilerin izin kullanmaktan kaçınarak feragat etmelerine neden olmaktadır.
  • 2018 yılı mali işlemlerinin incelenmesi neticesinde, İdarede 45 kadrolu işçinin görev yaptığı, bu işçilerden 5’inin 200 iş gününün üzerinde 11 işçinin ise 100 iş gününün üzerinde yıllık ücretli izin hakkı bulunduğu ve 2018 yılında emekli olan işçilere kullandırılmayan yıllık izinlerine ilişkin önemli miktarda ödemeler yapıldığı görülmüştür.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 4857 sayılı İş Kanunu

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • İşçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılması,
  • Bu suretle idare için ileride doğması muhtemel ödeme yükünün önüne geçilmesi önem arz etmektedir.
  • Kamu idaresi cevabında; “İşçilerin izinlerinin iş durumlarına göre yıl içinde kullandırılarak birikiminin önlenmesi için ilgili müdürlüklere yazı ile bildirilmiştir.” denilmiştir.
  • Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; işçilerin birikmiş yıllık izinlerinin iş durumlarına göre yıl içinde kullandırılarak birikiminin önlenmesi için ilgili müdürlüklere yazı ile bildirildiği belirtildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.

Rapor Metni

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde, işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği;

“Yıllık ücretli iznin uygulanması” başlıklı 56’ncı maddesinde, yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu;

“Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti” başlıklı 59’uncu maddesinde, iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği;

“İzinlere ilişkin düzenlemeler” başlıklı 60’ıncı maddesinde ise, yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izinin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şeklinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir Yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan 4857 sayılı Kanun’un yıllık ücretli izin hakkını düzenleyen maddelerine göre işçilerin yıllık ücretli izin hakkından feragat etmesine cevaz verilmemekte, işverenin de işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermesi zorunlu tutulmaktadır. Aksi bir uygulamada, işçi emekli olduğunda veya iş sözleşmesi son bulduğunda yasa hükmü gereği yıllık ücretli izin hakkı, ücret alacağına dönüşmektedir.

Kullanılmayan izinlerin son ücret üzerinden ödenmesi, işçilerin izin kullanmaktan kaçınarak feragat edebilmelerine neden olmaktadır. İdare veya birim yetkililerin buna izin vermemesi, Anayasal bir hak olan izni, işçilere kullandırması gerekir. Zira birikmiş izin alacaklarının ücrete dönüşmesi halinde, İdare bütçesine mali açıdan bir yük getirdiği açıktır.

2018 yılı mali işlemlerinin incelenmesi neticesinde, İdarede 45 kadrolu işçinin görev yaptığı, bu işçilerden 5’inin 200 iş gününün üzerinde 11 işçinin ise 100 iş gününün üzerinde yıllık ücretli izin hakkı bulunduğu ve 2018 yılında emekli olan işçilere kullandırılmayan yıllık izinlerine ilişkin önemli miktarda ödemeler yapıldığı görülmüştür.

İşçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılması, bu suretle idare için ileride doğması muhtemel ödeme yükünün önüne geçilmesi önem arz etmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “İşçilerin izinlerinin iş durumlarına göre yıl içinde kullandırılarak birikiminin önlenmesi için ilgili müdürlüklere yazı ile bildirilmiştir.” denilmiştir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; işçilerin birikmiş yıllık izinlerinin iş durumlarına göre yıl içinde kullandırılarak birikiminin önlenmesi için ilgili müdürlüklere yazı ile bildirildiği belirtildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.