MEHMET BALiOGLU

İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına Yapılan Hatalı Kayıtlar Nedeniyle 2018 Yılı Mali Tablolarında Yer Alan Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı Tutarının Gerçeği Yansıtmaması

Rapor Özet

  • Belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili işlemleri dolayısıyla yüklendikleri KDV tutarlarını indirim konusu yapmamaları gerekiyor.
  • Yıllarca belediye, böyle bir durum söz konusu değilmiş gibi indirilecek ve hesaplanan KDV’yi mahsuplaştırarak devreden katma değer vergisi hesabı yoluyla mali tablolarda yüksek tutarlara ulaşmıştır.
  • Hata fark edildikten sonra belediye, 2018 yılı içinde amacına uygun şekilde KDV tutarları indirim konusu yapılmadan, hizmet alımlarında doğrudan gider, mal alımlarında ise ilgili malın maliyetine eklenerek uygulamaya geçmiştir.
  • Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta; geçmiş yıllara ait hatalı kayıtlar üzerinde düzenleme çalışmaları yapılarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemeler doğrultusunda mahsup işlemleri gerçekleştirileceği ifade edildiğinden, bu aşamada önerilecek başka bir husus yoktur.
  • Bulguda belirtilen muhasebe kayıtlarının yılı içinde yapılmaması nedeniyle 2018 yılı mali tablolarındaki 190 Devreden KDV Hesabının hatalı bilgi içermesine neden olmuştur.
  • Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

Rapor Metni

2018 yılı öncesi hesap dönemlerinde; mal ve hizmet alımları nedeniyle üstlenilen KDV tutarlarının, katma değer vergisi tahsilatı yapılan faaliyetler ile sınırlı kalınmadan, indirilecek vergi kapsamında değerlendirilerek 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedildiği, 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı ile 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabının mahsup edilmesi sonucu 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının mali tablolarda yüksek tutarlara ulaştığı görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “191 İndirilecek katma değer vergisi hesabı” başlıklı 153 üncü maddesinde;

“(1) Bu hesap, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılır.

(2) Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.” denilmektedir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesi 3’üncü fıkrası (g) bendinde; belediyelerin ticarî, sınaî, ziraî ve meslekî nitelikteki teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.

Adı geçen Kanun’un 29’uncu maddesine göre; KDV mükellefleri, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden bu Kanun’da aksine hüküm olmadıkça faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilirler.

30’uncu maddesi (a) bendinde ise vergiye tabi olmayan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisinin, hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği ifade edilmektedir.

Bununla birlikte, 11 seri No’lu KDV Genel Tebliği’nin “E-Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar Mesleki Kuruluşlar” başlıklı bölümünde, belediyelerin vergilendirilmesine ilişkin olarak “…kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamına girmediğinden vergiye tabi olmayacaktır…” ifadelerine yer verilmiş olup belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun ticari niteliği bulunmayan faaliyetlerinin, verginin konusuna dâhil edilmediği de açıktır.

Buna göre belediyelerin, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili işlemleri dolayısıyla yüklendikleri KDV tutarlarını indirim konusu yapmamaları, indirim konusu yapılmayacak olan bu KDV tutarlarını hizmet alımlarında doğrudan gider yapmaları, mal alımlarında ise ilgili malın maliyetine eklemeleri, sadece vergiye tabi hizmetlerini ya da ticari niteliği bulunan faaliyetlerini ifa etmek için alınan mal ve hizmetler için ödediği KDV tutarlarını, bu hizmet ve faaliyetler karşılığı olarak tahsil ettikleri hesaplanan KDV tutarlarından, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemeler doğrultusunda ilgili hesapları kullanılarak mahsup etmeleri gerekmektedir.

2017-2016-2015-2014 yıllarında, 191 İndirilecek KDV Hesabının kullanıldığı belgelerin incelenmesi neticesinde; ödenen 40.178.393,62 TL KDV tutarından Belediye tarafından katma değer vergisi tahsilatı yapılan su ve kanalizasyon faaliyetlerine ilişkin, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla indirim konusu yapılması gereken kısmı 4.474.263,36 TL olarak belirlenmiştir. İlgili varlık hesabına kaydedilmesi veyahut giderleştirilmesi gereken 35.704.130,26 TL KDV tutarı da 191 İndirilecek KDV hesabında muhasebeleştirilmiştir.

İndirilecek ve Hesaplanan KDV Hesaplarının mahsuplaşması sonucunda aradaki farkın muhasebeleştirildiği 190 Devreden KDV Hesabı yapılan bu uygulama nedeniyle mali tablolarda toplam 35.704.130,26 TL fazla görünmektedir.

Sonuç olarak mal ve hizmet alımlarında indirim konusu yapılmayacak katma değer vergisi tutarlarının, hesaplanan katma değer vergisinden mahsup edilmesi nedeniyle devreden katma değer vergisi tutarlarının sürekli artmasına; dolayısıyla satın alınan hizmetlerde yılı faaliyet giderlerinin faaliyet sonuçları tablolarında, satın alınan mallarda ise ilgili mal maliyetlerinin taşınır hesapları ile bilançolarda eksik gösterilmesine, böylelikle hem geçmiş yıllarda hem de ilgili yıl ve gelecek yıllarda ödenecek vergi kapsamında olan hesaplanan KDV tutarlarının yılı merkezi yönetim gelir bütçelerine, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı aracılığı ile yansıtılmamasına yol açılmıştır.

Kamu idaresi cevabında; “İndirilecek KDV hesabına yapılan hatalı kayıtlar nedeniyle, Devreden KDV hesabı tutarının gerçeği yansıtmadığı; 2018 yılı içerisinde amacına uygun şekilde KDV tutarları indirim konusu yapılmadan, hizmet alımlarında doğrudan gider, mal alımlarında ise ilgili malın maliyetine eklenerek uygulamaya alınmıştır. Geçmiş yıllara ait hatalı kayıtlar üzerinde düzenleme çalışmaları yapılarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemeler doğrultusunda mahsup işlemleri gerçekleştirilecektir” denilmektedir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; bulgu konusu hatalı uygulamaya iştirak edilmekle birlikte; geçmiş yıllara ait hatalı kayıtların düzeltilme çalışmalarının yapılarak, mevzuat hükümleri doğrultusunda mahsup işlemlerinin gerçekleştirileceği ifade edildiğinden, bu aşamada önerilecek başka bir husus yoktur.

Bulguda belirtilen muhasebe kayıtlarının yılı içinde yapılmaması nedeniyle 2018 yılı mali tablolarındaki 190 Devreden KDV Hesabının hatalı bilgi içermesine neden olunmuştur.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.