MEHMET BALiOGLU

İmar Planında Kamu Ortak Kullanımı İçin Ayrılmış Olan Alanların Özel Siteler ve Şirketler Tarafından Ecrimisil Karşılığı Kullanılmasının Olağanlaştırılması ve İdarece Tahliye İşlemi Başlatılmaması

Rapor Özet

  • Ana konu: Belediyeye ait taşınmazların işgali ve işgalcilerinden ecrimisil alınması.
  • Temel bulgular:
    • Belediyeye ait taşınmazların bir kısmı gerçek ve tüzel kişiler tarafından işgal edilmiş ve bu işgalciler için geriye doğru 5 yılı geçmemek üzere ecrimisil tespit edilmiş.
    • Mevcut uygulamada işgalciler ecrimisili kira gibi ödeyerek işgali sürdürmüşler.
  • Yasal ve düzenleyici çerçeve:
    • 5393 sayılı Belediye Kanunu, 15. madde.
    • 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 75. madde.
  • Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları:
    • Ecrimisilin geriye dönük olarak alınıp, işgal edilen taşınmazların tahliye edilmesi.
    • Ecrimisilin kira gibi ödenmesinin önlenmesi.

Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; Uygulama İmar Planı Fonksiyonuna göre donatı alanında kalan taşınmazların projelendirme(uygulama) aşamasında tahliye işlemleri sağlanmakta olduğu ifade edildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

Rapor Metni

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde yer alan “Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır” hükmü ile belediye taşınmazlarının işgali durumunda 2886 sayılı Kanun’un uygulanacağı belirtilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrası aynen;

Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.” şeklindedir.

Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise;

İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuattan da anlaşılacağı üzere, ecrimisil bir kiralama yöntemi olmadığı gibi olağan bir yöntem de değildir. İşgale uğrayan ve işgal hali sonradan tespit edilen kamuya ait taşınmaz malın işgalli kullanımı için fuzuli şagilden bunun bedelinin bir tazminat suretinde alınmasıdır. Öte yandan, işgal edilen taşınmaz mal için mülkiye amirine talepte bulunulması ve mülkiye amirince söz konusu taşınmazın 15 gün içinde tahliye ettirilmesi esastır.

2018 yılı denetimi kapsamında yapılan incelemeler neticesinde; İdarenin mülkiyetinde olan bazı taşınmazlardan imar planında yeşil alan, park, yol veya eğitim öğretim alanı veya enerji nakil hattı vs. olarak ayrılan yerlerin gerçek ve tüzel kişiler (konut siteleri, eğitim kurumu ve şirketler) tarafından etrafları duvarlar ile çevrilerek kamunun kullanımına kapatılarak kendi özel alanlarında bırakılmak suretiyle çocuk parkı, yürüyüş yolları, site içi sosyal alan, araç park

alanı olarak işgal edildiği ve bu işgalcilerin mezkûr yerlerden çıkarılmadığı, bunun yerine geçmişe dönük olarak tespit edilen ecrimisillerin kira gibi uygulanarak işgallerin devam etmesine olanak tanındığı tespit edilmiştir.

Aşağıdaki tabloda işgalli alanların nasıl ve ne şekilde kullanıldığı ayrıntılı bir şekilde yer almaktadır.

Tablo 4: Ecrimisil Karşılığı Kullandırılan Alanların Listesi

Sıra No

Adresi

Ada/Parsel

İmar Durumu

İşgal Edilen Alan(m2)

Süre

Tutar(TL)

1

A.Gazi Mah. Babürşah Cad.

7057/Park

Çocuk Parkı

2.308,35

01.02.2017 –

28.02.2018

37.852,75

2

Meclis Mah.Atatürk Cad.

12/Park

Park

2.020,00

01.12.2015 –

13.03.2018

201.144,30

3

A.Gazi Mah.Sevenler Cad.

8902/Park 6379/Park

Mesleki ve Tek. Öğrt. Alanı

6.510,00

01.02.2017 –

30.01.2018

98.540,56

4

Emek Mah. Ordu Cad.

749 (Yanı)

Park ve Yol

1.261,20

01.12.2015 –

15.08.2017

56.375,00

5

Meclis Mah. Teraziler Cad.

681/22

Konut Alanı

769,62

01.12.2015 –

15.08.2017

29.482,33

6

Emek Mah. Sıvat Cad.

0/41

Ortaöğretim Tesis Alanı

2.179,00

01.12.2015 –

15.08.2017

75.126,55

7

Eyüp Sultan Mah. İbni Sina Cad.

8266/5

Enerji Nakil Hattı

1.211,73

16.11.2013 –

31.08.2017

153.008,60

8

Meclis Mah. Atatürk Cad.

548 Ada 3

Parsel(Yanı)

T+K3

413,74

15.08.2012 –

15.08.2017

73.137,94

9

Eyüp Sultan Mah. İbni Sina Cad.

8266 Ada 5

Parsel

Enerji Nakil Hattı

312,40

16.11.2013 –

31.08.2017

40.164,75

İdare taşınmazları ile kamu ortak kullanımına ayrılmış alanlarının işgal edilmesi durumunda hem geriye doğru 5 yılı geçmeyecek şekilde hesaplanacak ecrimisil tahsil edilmeli hem de 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinin 4’üncü fıkrası uyarınca konu mülki amire intikal ettirilerek söz konusu taşınmazın tahliyesi sağlanmalıdır. Dolayısıyla bu hükümlere istinaden ecrimisil talep edilmesi ve akabinde tahliye işlemi için talepte bulunulması gerekmektedir. Zira ecrimisil işgal sonucu işgalciden alınan bir tazminat olup, olağan bir gelir kalemi değildir.

Aksi bir durum, yani işgal eden kişinin ödemesi için tespit edilen ecrimisil bedelinin kira ödemesi gibi esas alınarak ileriye doğru devam ettirilmesi mevzuat hükümlerine aykırı olacaktır, ayrıca mevzuata aykırı bu gibi bir uygulama idare malını işgal edenin ödüllendirmesi sonucunu doğuracaktır. Şöyle ki, söz konusu Kanun’un 75’inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen, ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde on beş indirim uygulanır hükmünden de faydalanmaktadırlar.

Bu itibarla yukarıda tabloda ayrıntısı yer alan işgal edilen taşınmazlar için belirlenen ecrimisil bedellerinin işgalcilerinden (fuzuli şagilerden) ivedilikle tahsil edilip, işgal edilen taşınmazlardan tahliyeleri için gerekli işlemlerin başlatılması ve imar durumuna esas olacak şekilde işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “Uygulama İmar Planı Fonksiyonuna göre donatı alanında kalan taşınmazların projelendirme(uygulama) aşamasında tahliye işlemleri sağlanmaktadır.” denilmiştir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; Uygulama İmar Planı Fonksiyonuna göre donatı alanında kalan taşınmazların projelendirme(uygulama) aşamasında tahliye işlemleri sağlanmakta olduğu ifade edildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.