MEHMET BALiOGLU

İlbank Su ve Kanalizasyon İdaresi Payının Hatalı Hesaplanması

Rapor Özet

Ana konu ve temel bulgular

  • İlbank tarafından Tepebaşı Belediyesine gönderilen “Su ve Kanalizasyon İdaresi Payı”nın hatalı hesaplandığı ve bu hususun Belediye tarafından kontrol edilmediği görülmüştür.
  • 2018 yılında Tepebaşı Belediyesine gönderilen pay toplamda 1.464.335,92 TL eksik gönderilmiştir.

Yasal ve düzenleyici çerçeve

  • 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun
  • 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun

Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları

  • İlbank’ın, belediyelere gönderdiği payları hesaplama yöntemini gözden geçirmesi ve hatalı hesaplamaları düzeltmesi önerilmektedir.
  • Belediyelerin, İlbank’tan aldıkları payları düzenli olarak kontrol etmeleri ve hatalı hesaplamaları tespit etmeleri önerilmektedir.

Rapor Metni

İlbank tarafından ilçe belediyelerine gönderilen Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden ayrılan pay üzerinden hesaplanan “Su ve Kanalizasyon İdaresi Payı”nın hatalı hesaplanmasından kaynaklı belediyeye eksik pay gönderildiği ve bu hususun Belediye tarafından kontrol edilmediği görülmüştür.

5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’un “Payların hesaplanması ve oranı” başlıklı 2’nci maddesinin 2’nci fıkrasında;

“Genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamının yüzde 1,50’si büyükşehir dışındaki belediyelere, yüzde 4,50’si büyükşehirlerdeki ilçe belediyelerine ve yüzde 0,5’i il özel idarelerine ayrılır.”

Denilmiştir.

Anılan Kanun’un “Payların ayrılmasına ve gönderilmesine ilişkin esaslar” başlıklı 3’üncü maddesinin 1’inci fıkrasında ise;

“Paylar, Maliye Bakanlığı tarafından aylık olarak hesaplanır. Maliye Bakanlığı

büyükşehir belediye paylarını 5 inci maddede belirtilen esaslara göre paylaştırarak bu belediyelere doğrudan, il özel idareleri ve diğer belediyelerin paylarını ise ilgili idarelere aktarılmak üzere tahsil edilen ayı takip eden ayın sonuna kadar İller Bankasına aktarır. İller Bankası, payları 4 üncü ve 5 inci maddelerde belirtilen esaslara göre müteakip ayın en geç onuncu günü mesai saati sonuna kadar ilgili idarelere gönderir.”

Denilerek, söz konusu payların ilçe belediyelerine gönderilmesi konusunda İlbank yetkili kılınmıştır.

Belediyelere tahsis edilecek payın, İlbank tarafından hangi esaslara göre dağıtılacağı 5779 sayılı Kanun’un “Belediye paylarının tahsisine ilişkin esaslar” başlıklı 5’inci maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin 3’üncü fıkrasında aynen;

“2 nci maddenin ikinci fıkrasına göre ayrılan büyükşehirlerdeki ilçe belediyeleri payının; yüzde 90’lık kısmı ilçelerin nüfusuna, yüzde 10’luk kısmı ise ilçelerin yüzölçümüne göre dağıtılır. Hesaplanan tutardan yüzde 30’luk büyükşehir belediyesi payı ayrıldıktan sonra kalan miktar büyükşehir ilçe belediyelerinin hesabına İlbank A.Ş. tarafından aktarılır.”

Denilmiştir.

Su ve kanalizasyon idaresi payları, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun, diğer illerdeki su ve kanalizasyon idareleri için de genel kanun olma niteliği taşımaktadır. Nitekim diğer su ve kanalizasyon idareleri için özel kanunlar çıkarılmamış olup, Tepebaşı Belediyesinin yer aldığı Eskişehir ilinde faaliyet gösteren Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün (ESKİ) teşkilat hükümlerini düzenleyen, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş, Görev, Yetki Teşkilat Yönetmeliği’nin “Amaç” kısmında ESKİ’nin 2560 sayılı Kanun kapsamında kurulduğu, “Dayanak” kısmında da bu Yönetmelik’in dayanağının 2560 sayılı Kanun olduğu hüküm altına alınmıştır.

Su ve kanalizasyon idaresi paylarının düzenlendiği 2560 sayılı Kanun’un “Gelirler” başlıklı 13’üncü maddesinin (c) bendinde,

“Hizmet alanındaki belediyelerin, İller Bankasınca 2380 sayılı “Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun” gereğince nüfus esasına göre dağıtılan paylardan bu bankaca tutularak İSKİ’ye gönderilecek % 10’lar,”

Denilmiştir.

5779 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi ile 2380 sayılı Kanun’a yapılan atıfların bu Kanun’a yapılmış sayıldığı düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre, 2560 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde yer alan 2380 sayılı Kanun yerine 5779 sayılı Kanun’un dikkate alınması gerekmektedir.

Bu itibarla; su ve kanalizasyon idaresi payının, yukarıda yer verilen 5779 sayılı Kanun hükümlerince ayrılacak ilçe belediyesi payından nüfus esasına göre ayrılan %90’lık tutar üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Yani %90 üzerinden %10 hesaplanacak, ulaşılan tutar, toplam ilçe belediyesi payının %9’una tekabül etmiş olacaktır.

2018 yılında Tepebaşı Belediyesine gönderilen tutarlar şu şekildedir:

Tablo 18: Genel Bütçeden Gönderilen Paylara İlişkin Bilgiler

Yıl

Ay

Brüt Tahakkuk (TL)

Su Kanalizasyon İdaresi Payı (TL)

Büyükşehir Belediyesi Payı (TL)

Net Tahakkuk (TL)

2018

12

11.593.782,05

1.159.378,21

3.478.134,62

6.956.269,23

2018

11

11.769.357,11

1.176.935,71

3.530.807,13

7.061.614,27

2018

10

14.565.481,27

1.456.548,13

4.369.644,38

8.739.288,76

2018

09

12.992.600,54

1.299.260,05

3.897.780,16

7.795.560,32

2018

08

10.217.322,65

1.021.732,27

3.065.196,80

6.130.393,59

2018

07

14.629.402,59

1.462.940,26

4.388.820,78

8.777.641,55

2018

06

10.768.089,99

1.076.809,00

3.230.427,00

6.460.853,99

2018

05

9.860.262,70

986.026,27

2.958.078,81

5.916.157,62

2018

04

12.563.434,32

1.256.343,43

3.769.030,30

7.538.060,59

2018

03

12.428.945,59

1.242.894,56

3.728.683,68

7.457.367,35

2018

02

11.261.210,79

1.126.121,08

3.378.363,24

6.756.726,47

2018

01

13.783.701,32

1.378.370,13

4.135.110,40

8.270.220,79

TOPLAM

146.433.590,92

14.643.359,10

43.930.077,30

87.860.154,53

Tablodan görüleceği üzere, İlbank tarafından Tepebaşı Belediyesine gönderilen paydan kesilen “Su ve Kanalizasyon İdaresi Payı” brüt tahakkuk üzerinden hesaplanmıştır.

Yukarıda detaylı bir şekilde açıklandığı üzere, bu payın hesaplanması gereken tutar; toplam tahakkukun nüfus esasına göre ayrılan %90’lık kısmıdır. Bu tutar da 146.433.590,92 TL’nin yüzde 90’ına karşılık gelen 131.790.231,83 TL’dir. Bu tutar üzerinden ayrılması gereken pay da 13.179.023,18 TL olmalıdır. Sonuç olarak Tepebaşı Belediyesine 2018 yılında gönderilen pay toplamda 1.464.335,92 TL eksik gönderilmiştir.

Tepebaşı Belediyesinin, İlbank tarafından yapılan dağıtım sonucunda yukarıda detayı gösterilen toplam 1.464.335,92 TL tutarında kaynaktan mahrum kalmasına rağmen, durumun farkında olmayarak gerekli itirazda bulunmadığı görülmüştür. Bu durum, belediyenin gelir kaybına sebebiyet vermekte ve mali tablolarını olumsuz yönde etkilemektedir.

Kamu idaresi cevabında; İller Bankasına yazı yazılmıştır.” Denilmiştir.

Sonuç olarak Bulgumuzda belirtilen hususlar, İdare tarafından kabul edilerek gereğinin yapılacağı bildirilmektedir. Bulgumuzda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, İlbank tarafından Genel Bütçe Vergi Gelirleri üzerinden ayrılan ilçe payının, su ve kanalizasyon idaresi payının fazla hesaplanmasından kaynaklı olarak 1.464.335,92 TL tutarında eksik gönderildiği değerlendirilmiştir.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.