MEHMET BALiOGLU

İktisadi İşletmenin Üniversite Bünyesinde Çalışan Akademik Personele Huzur Hakkı Adı Altında Ödeme Yapması

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Pamukkale Üniversitesi Sosyal Tesis İktisadi İşletmesi’nde, Yönetim ve Denetim Kurulu üyesi olan öğretim üyelerine yasal dayanağı olmadan huzur hakkı ödenmiştir.
  • Üniversite Senatosu kararı ile çıkarılan Sosyal Tesisleri İktisadi İşletme Yönergesi’nin ilgili maddesi, 657 sayılı DMK ve 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’na aykırıdır.
  • İktisadi İşletmenin gelir elde ediyor olması, Yönetim ve Denetim Kurulu üyesi olan öğretim üyelerine Huzur Hakkı ödenmesini meşrulaştırmaz.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Madde 128
  • 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 87 ve 88
  • 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu Madde 20
  • 631 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Madde 12
  • 155 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği Madde 5

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Yapılan ödemelerin hukuki alt yapısı oluşturulmalıdır.
  • 657 sayılı DMK’nın 87. maddesi gereği, Üniversite öğretim üyelerine sermayesinin tamamı Üniversiteye ait olan İktisadi İşletmesinden herhangi bir ad altında ödeme yapılmamalıdır.
  • Söz konusu hususa ilişkin kontrol işlemlerine bir sonraki denetim yılında devam edilmelidir.

Rapor Metni

Pamukkale Üniversitesi Sosyal Tesis İktisadi İşletmesinden; İktisadi İşletmenin Yönetim ve Denetim Kurulu üyesi olan öğretim üyelerine yasal dayanağı olmadan huzur hakkı ödendiği tespit edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 128’ nci maddesinde;

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

hükmü yer almıştır.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun (DMK) “İkinci Görev Yasağı” başlıklı 87’nci maddesinde;

Memurlara;

  1. Bu Kanuna tabi kurumlarda,

  2. Sermayesinin tamamı Devlet tarafından verilmek suretiyle kurulan iktisadi kurumlar ile sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait bankalarda,

  3. Özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlarda,

ç) Yukarıdaki bentlerde yazılı idare, kuruluş ve bankalar tarafından sermayelerinin

yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan kuruluşlarla bunların aynı oranda katılmaları ile vücut bulan kurumlarda,

İkinci görev verilemez; bu kurumlardan her ne ad ile olursa olsun para ödenemez ve yarar sağlanamaz.” ,

denilmiş; aynı Kanunun 88’inci maddesinde ikinci görev verilebilecek memurlar ve görevleri belirlenmiştir. Her ne kadar 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nda benzer bir hüküm bulunmamakta ise de, bu Kanunun 20’nci maddesinde;

Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.”

denildiğinden yükseköğretim kurumlarında ikinci görev ile ilgili olarak 657 sayılı Kanunda belirlenen kuralların uygulanması gerekmektedir.

13.07.2001 tarih ve 24461 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 12’ inci maddesinde ise;

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinden (…) , kurum ve kuruluşların yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu, danışma kurulu üyelikleri ve komisyon, heyet, komite ile benzeri organlarda görev alanlara, kurum içi ve kurum dışı ayrımı yapılmaksızın bu görevlerinden sadece biri için ücret ödenebilir. Bu maddenin uygulanmasında oluşacak tereddütleri gidermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” ve

631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin bu maddesine ilişkin olarak uygulama birliğinin sağlanması ve tereddütlerin giderilmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 08.01.2003 tarih ve 24987 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 155 seri no.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin 5’inci maddesinde;

Anayasanın 128’ inci maddesi gereğince memurlar ve diğer kamu görevlilerine yeni bir ödeme veya mali hak getirilebilmesi için bunun miktarı ve esaslarının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. 631 sayılı KHK’nın 12 inci maddesi, söz konusu görevler karşılığında öngörülmüş olan mevcut ödemelerden sadece bir ücret ödenmesine yönelik hüküm içermekle, ilave bir ödeme unsuru getirmemektedir. Dolayısıyla, ilgili mevzuatında ücret verilmesi öngörülmeyen görevler için bu maddeye dayanılarak ilgililere herhangi bir ödemede

bulunulmaması gerekmektedir.”

hükümleri uyarınca da memurlar ve diğer kamu görevlilerinin aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi, bu hususlarda yapılan diğer düzenlemelerin de bu kanuna dayanması gerekmektedir.

Pamukkale Üniversitesi Senatosunun 23.09.2016 tarihli kararıyla çıkarılan Pamukkale Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletme Yönergesinin 7’nci maddesinin (a) bendinde;

Yönetim Kurulu ayda bir toplanır. Başkanın göreceği lüzum üzerine daha sık da toplanabilir. Kararlar karar defterine yazılır. Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda dörtten fazla olmamak üzere her toplantı günü için (1300) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutar üzerinden toplantı ücreti ödenir. Tesis yöneticisi (Müdürü) için toplantı yapılsın yapılmasın ayda üç katı şeklinde uygulanır.”

hükümleri bulunmaktadır. Üniversite Senatosu tarafından alınan karara göre çıkarılan Yönergenin 7’nci maddesinin (a) bendi 657 sayılı DMK’ya ve 2914 Sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununa aykırı olarak düzenlenmiştir.

Anayasanın 128 nci maddesinde belirtilen “memurlar ve diğer kamu görevlilerine yeni bir ödeme veya mali hak getirilebilmesi için bunun miktarı ve esaslarının kanunla düzenlenmesi gerektiği” hükmü ve 657 sayılı DMK’nın 87’nci maddesi yok sayılarak Üniversite Senatosu tarafından çıkarılan bir yönergeyle memurlara huzur hakkı ödenmesi mümkün değildir. Bu durum hukukun en temel ilkelerinden olan normlar hiyerarşisine de aykırıdır.

Bununla birlikte İktisadi İşletmenin gelir elde ediyor olması Yönetim ve Denetim Kurulu üyesi olan öğretim üyelerine Huzur Hakkının ödenebileceği anlamına gelmemektedir. Öncelikle yapılan ödemelerin hukuki alt yapısının oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir.

657 sayılı DMK’nın 87’nci maddesinin (b) bendi hükmünden; Üniversite öğretim üyesine, sermayesinin tamamı Üniversiteye ait olan İktisadi İşletmesinden her ne ad altında olursa olsun herhangi bir para ödenemeyeceği ve yarar sağlanamayacağı anlaşılmaktadır..

Bir sonraki denetim yılında söz konusu hususa ilişkin kontrol işlemlerine devam edilecektir.