MEHMET BALiOGLU

İdarenin Taşınmaz Satış Şartnamesinde Rekabet İlkesine Aykırı Hüküm Bulunması ve Bu Taşınmazların Mevzuata Aykırı Olarak Taksitle Satılması

Rapor Özet

Ana Konu

  • Belediye mülkiyetindeki arsaların taksitle satımı

Temel Bulgular

  • İdare, 2018 yılında 231 adet arsa satışı yapmıştır.
  • Satılan arsaların 180’inde fuzuli şagiller tarafından yapılan binalar bulunmaktadır.
  • Bu arsaların tamamı, fuzuli şagillerin uhdesinde kalmıştır.
  • Arsalar taksitle satılmıştır.
  • 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre, ihaleye konu bedelin ihale kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde ödenmesi gerekir.
  • İdare, arsaları taksitle satarak mevzuata aykırı davranmıştır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
  • İdare Taşınmaz Mal Satışlarına İlişkin Satış Şartnamesi

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • İdarenin, arsaları 2886 sayılı Kanun’un öngördüğü şekilde peşin bedelle tahsil etmesi gerekmektedir.
  • Mevzuata aykırı bu gibi bir uygulama işgal edenlerin ödüllendirmesi sonucunu doğuracaktır.
  • Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

Rapor Metni

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 2’inci maddesinde;

“Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.” hükmü yer almaktadır.

İdare Taşınmaz Mal Satışlarına İlişkin Satış Şartnamesinin genel şartları içeren 8’inci maddesinde ise;

“Belediye üzerinde mevcut yapı bulunan tasınmazlardan fuzuli sagili tahliye için hiç bir sorumluluk yüklenmez ve istekli bunu Belediyeden isteyemez. Tasınmaz isgal edilmiş hali ile alıcı adına idarece tescil ettirilmek suretiyle mahallinde satısı yapan idare yetkilileri ile alıcı arasında bir tutanak düzenlenerek alıcıya teslim edilir. Tasınmaz ile birlikte satısa konu

muhdesat varsa teslim tutanağında bunlar da ayrı ayrı belirtilir.” denilmiştir.

Mezkûr şartnamede belirtilen, belediye üzerinde mevcut yapı bulunan taşınmazlardan fuzuli şagil tahliye için hiç bir sorumluluk yüklenmez ve istekli bunu Belediyeden isteyemez hükmü ile anılan Kanun’un rekabet ilkesine aykırı hüküm tesis ettiği, bu tür bir hükmün idare malı üzerinde fuzuli şagil tarafından yapılan herhangi bir yapının bulunması halinde bu durumun isteklilerin tekliflerini etkileyebileceği açıktır. Çünkü satışı yapılacak taşınmaz üzerinde herhangi bir yapı olması durumunda, fuzuli şagilin tahliyesi için idareye hiç bir sorumluluk yüklenemeyeceği ve isteklinin bunu idareden isteyemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

İdarenin 2018 yılı mali işlemlerinin incelenmesi neticesinde; idarenin mülkiyetindeki 231 adet arsa satışının yapıldığı, söz konusu arsaların 180 adedi üzerinde fuzuli şagiller tarafından idareden herhangi bir izin alınmadan inşa edilen binaların olduğu görülmüştür. İdare malı olan söz konusu taşınmazların satışı 2886 sayılı Kanun’un 45’inci maddesine göre Açık Teklif Usulüyle yapılmış ve bu 180 adet arsanın tamamı İdareden herhangi bir izin almadan bina yapan fuzuli şagillerin uhdesinde kaldığı tespit edilmiştir.

Ayrıca ihale konusu taşınmazlar taksitle satılmışlardır. Oysa 2886 sayılı Kanun’un “Sözleşme yapılmasında müteahhit veya müşterinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 57’inci maddesinde;

Sözleşme yapılması gerekli olan hallerde müteahhit veya müşteri 31 inci maddeye göre onaylanan ihale kararının veya Maliye Bakanlığının vizesi gereken hallerde bu vizenin yapıldığının bildirilmesini izleyen günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek noterlikçe tescil edilmiş sözleşmeyi, idareye vermek zorundadır.

Satışlara ilişkin ihalelerde müşterinin aynı süre içinde ihale bedelini ve müşteriye ait bulunan vergi, resim ve harçları yatırması, diğer giderleri ödemesi gerekir.” denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmüne göre ihaleye konu bedelin ihale kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde ödenmesi gerektiği açıkça izah edilmektedir.

İdarenin mülkiyetinde bulunan arsaların taksitle satılamayacağına ilişkin Kanun’un açık hükmü karşısında taşınmaz malların taksitle satım sözleşmesine konu olmasının mümkün olmadığı ve tapuya kayıtlı taşınmazların satımında malın bedelinin ihale kararından sonra 15 gün içerisinde peşin ödenmesi gerektiği açıktır.

Kamu idaresi cevabında; “Söz konusu taşınmazlar 13. bulguda liste halinde verilen taşınmazlar olup, 2886 sayılı D.İ.K. göre ihale edilerek kullanıcılarına (işgalcilerine) tapu devirleri gerçekleştirilmiş olup, Meclis Kararına istinaden (4706 sayılı yasanın 5. Maddesi, 6292 sayılı kanun, imar barışı kanunu vs. atfen) taksit miktarlarına kanuni faiz uygulayarak taksitlendirme yapılmaktadır.” denilmiştir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; söz konusu taşınmazların 2886 sayılı Kanun’a göre ihale edilerek kullanıcılarına (işgalcilerine) tapu devirleri gerçekleştirildiği, Meclis Kararına istinaden (4706 sayılı yasanın 5. Maddesi, 6292 sayılı kanun, imar barışı kanunu vs. atfen) taksit miktarlarına kanuni faiz uygulayarak taksitlendirme yapıldığı belirtilmiştir.

Bulgumuzda belirttiğimiz üzere ise İdarenin mülkiyetinde bulunan arsaların taksitle satılmasına ilişkin olarak kanunun açık hükmü karşısında taşınmaz malların taksitle satım sözleşmesine konu olmasının mümkün olmadığı ve tapuya kayıtlı taşınmazların satımında malın bedelinin ihale kararından sonra 15 gün içerisinde peşin ödenmesinin gerektiği ifade edilmiştir.

Öte yandan söz konusu taşınmazların Meclis Kararına istinaden 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 6292 Sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunların ilgili maddelerine atıf yapılarak taksitle satıldığı belirtilmiş olsa da söz taşınmazlar belediyenin hüküm ve tasarrufu altında olduğundan dolayı mezkûr kanunların kapsamına girmemektedir Zira 4706 sayılı Kanun ile 6292 Sayılı Kanun Hazine ye ait taşınmazlar için düzenlenmiş olup Belediye mülkiyetinede bulunan taşınmazların satışı bu kanunların kapsamına girmemektedir.

Dolayısıyla idarenin mülkiyetinde bulunan arsa satışlarının 2886 Sayılı Kanun’un öngördüğü şekilde peşin bedelle tahsil edilmesi gerekmektedir. Ayrıca mevzuata aykırı bu gibi bir uygulama işgal edenlerin ödüllendirmesi sonucunu doğuracaktır.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.