MEHMET BALiOGLU

Hizmet Alımlarına Yönelik Hakedişlerden Kesilen Asgari Ücret Desteklerinin Genel Bütçeye Aktarılmaması

Rapor Özet

Rapor Metni

Emanet hesabının incelenmesi sonucu hazine tarafından karşılanan asgari ücret destek tutarlarının il muhasebe müdürlüğüne gönderilmeyip emanetler hesabında bekletildiği tespit edilmiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 68 inci maddesinin birinci fıkrasında;

(1) Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

  1. 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,
  2. 2016 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

    2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır.”

    Denilmektedir.

    Mezkûr maddenin sekizinci fıkrasında ise;

    4734 sayılı Kanunun 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında; ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.

    Hükümleri yer almaktadır.

    Konu ile ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca yayımlanan 10.02.2016 tarihli ve 2016-4 Nolu Genelgenin “İhale Makamlarınca Destekten Yaralanan İşverenlerin Hakedişlerinden Yapılacak Kesintilere İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinde de; “…Bu bakımdan, geçici 68’inci madde kapsamında destekten yararlanan işverenlerin yararlandıkları destek tutarının ihale makamlarınca hakedişlerinden kesilebilmesi için, söz konusu destek kapsamında yararlanılan tutar “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından destek tutarının görüntülenmesine kadar ilgili Sosyal Güvenlik Merkezlerince/Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerince talep edilmesi halinde ihale makamlarına yazı ile bildirilecek ve buna göre kesinti yapılacaktır.

    Yukarıda belirtilen idarelerden iş alan işverenlere en son aya ait hakedişin ödenmesinde; hakediş/hakedişlerden kesilemeyen asgari ücret destek tutarları önceki aylarda gerçekleşen destek tutarları dikkate alınarak emanet hesaplarına alınır.

    En son aya ait hakediş tutarının, asgari ücret destek tutarlarını karşılamayacağının anlaşılması halinde bir önceki hakedişten de bu maksatla yeteri kadar kesinti yapılarak emanet hesaplarına alınır. Hakedişten kesilen tutarlar veya emanete alınan tutarlar, Sosyal Güvenlik Kurumunun “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından görüntülenerek destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılır. Emanete alınan tutarlar yararlanılan asgari ücret destek tutarlarından fazla ise bu tutarlar idarelerce işverenlerin varsa borçlarına mahsup edilir. Borcunun bulunmadığının anlaşılması durumunda ise işverenlere iade edilir.

    Denilmektedir.

    Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından hakedişlerden kesilen asgari ücret destek tutarları, kesinleşinceye kadar 5510 sayılı Kanunun 68’inci maddesi uyarınca yapılan kesintiler yardımcı hesabına kaydedilip, tutarlar kesinleştikten sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili banka hesaplarına aktarılması gerekir iken, bu tutarlar (Toplam 1.713.774,42 TL) Emanetler hesabında izlenmeye devam edilmiştir.

    Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre; idarenin emanetler hesabında izlediği toplam 1.713.774,42 TL’nin genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere İl Muhasebe Müdürlüğüne aktarılması gerekmektedir.

    Kamu idaresi cevabında; “Bulguda belirtildiği üzere Asgari Ücret Desteklerinin İl Muhasebe Müdürlüğü’ne aktarılması durumunda Belediyelerin asgari ücret desteğinden faydalanmalarına imkan bulunmamaktadır.

    6661 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un geçici 68. maddesinin sekizinci fıkrasında:

    “4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir”, Onuncu fıkrasında ise; “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.” hükümlerine yer verilmiştir. Yukarıda bahsedilen bu maddeye istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nca 10.02.2016 tarih ve 2016-4 nolu Genelge yayımlanmıştır. Bu genelgenin “İhale Makamlarınca Destekten Yararlanan İşverenlerin Hakedişlerinden Yapılacak Kesintilere İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 6. maddesinde:

    Yukarıda belirtilen idarelerden iş alan işverenlere en son aya ait hakedişin ödenmesinde; hakedişlerden kesilemeyen asgari ücret destek tutarları önceki aylarda gerçekleşen destek tutarları dikkate alınarak emanet hesaplarına alınır. En son aya ait hakediş tutarının, asgari ücret destek tutarlarını karşılamayacağının anlaşılması halinde bir önceki hakedişten de bu maksatla yeteri kadar kesinti yapılarak emanet hesaplarına alınır. Hakedişten kesilen tutarlar veya emanete alınan tutarlar, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından görüntülenerek destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılır. Emanete alınan tutarlar yararlanılan asgari ücret destek tutarlarından fazla ise bu tutarlar idarelerce işverenlerin varsa borçlarına mahsup edilir. Borcunun bulunmadığının anlaşılması durumunda ise işverenlere iade edilir.” denilmektedir.

    Yine bulguya konu edilen hususla ilgili 20/04/2016 tarihli Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün Asgari Ücret Desteği ile ilgili tebliğinde; “2- Genel bütçe dışındaki kamu idareleri tarafından Sosyal Güvenlik Kurumunun “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından görüntülenen destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılacak, aktarılacak bu tutarlar için bankaya verilecek talimatta söz konusu tutarın “Asgari Ücret Desteği” olduğunun açık bir şekilde dekontlarda yer almasına özen gösterilecektir.” denilmektedir. 6661 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un geçici 68. maddesinde Hazine tarafından karşılanan tutarların hakedişlerden kesileceği düzenlenmiş, ancak kesilen tutarların Hazine’ye gönderileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. Kanunla getirilen bu düzenleme ile hakedişlerin teşvik tutarı kadar eksik ödenmesi ön görülmüşken, mezkûr SGK genelgesi ile kanunun aksine kesintilerin Hazine’ye aktarılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla da teşvikten yararlanması gereken kamu kurumlarının bu hakkı kanun hükmüne rağmen uygulanmamıştır. Gerek SGK Genelgesinde gerekse Muhasebat Genel Müdürlüğü tebliğinde hakedişlerden yapılan kesintilerin ne zaman ve hangi hesaba yapılacağına dair bir açıklamaya yer verilmemiş ve bugüne kadar da Kurumumuzdan bu yönde bir talepte bulunulmamıştır. Bu nedenle SGK tarafından yayımlanan 2016/4 sayılı Genelge ve Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün Asgari Ücret Desteğine ilişkin tebliği ile Maliye Bakanlığının özelgeleri doğrultusunda ilgili hakedişlerden yapılan kesintiler 333.99.99.26 nolu emanet hesabında beklemektedir.

    Yapılacak işlemin netleşmesi durumunda Kurumumuz belirlenen duruma göre hareket edecektir.”

    Denilmektedir.

    Sonuç olarak Her ne kadar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 68 inci maddesinin birinci ve sekizinci fıkrasında idare tarafından yüklenicinin hakedişinden kesilen asgari ücret destek tutarlarının genel bütçeye aktarılacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş olunsa da, ugulamaya ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca yayımlanan 10.02.2016 tarihli ve 2016-4 Nolu Genelgenin “İhale Makamlarınca Destekten Yaralanan İşverenlerin Hakedişlerinden Yapılacak Kesintilere İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 6′ ncı maddesinde;

    “…Hakedişten kesilen tutarlar veya emanete alınan tutarlar, Sosyal Güvenlik Kurumunun “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından görüntülenerek destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılır.” denilerek, hakedişlerden yapılan kesintilerin genel bütçeye aktarılacağı düzenlenmiştir. Hali hazırda yukarıda yer verilen Genelge yürürlüktedir ve idareyi bağlamaktadır. Ayrıca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 68’inci maddesinde, hakedişlerden kesilen asgari ücret destek tutarlarının genel bütçeye aktarılmayıp, idarede muhafaza edilebileceğine yönelik açık bir düzenlemede bulunmamaktadır. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.