MEHMET BALiOGLU

Gıda Alımı İşi İçin Düzenlenen Sözleşmede, Şartnameye Uygun Olmayan Teslimler İçin Herhangi Bir Cezai Müeyyideye Yer Verilmemesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Avşar Yerleşkesi Merkez Kafeterya hizmet binasında yemek yapımında kullanılan malzemelerin alım sözleşmesinde, yüklenici tarafından şartnameye uygun olmayan malzeme teslimi durumunda uygulanacak cezai müeyyideye yer verilmediği tespit edilmiştir.
  • Sözleşmede sadece malların teslim süreleri ve gecikmelerine ilişkin cezalar belirlenmiş, ancak malın niteliği ile ilgili herhangi bir cezai hüküm bulunmamaktadır.
  • Bu durum, teknik şartnameye aykırı malzeme teslimi halinde üniversitenin herhangi bir yaptırım uygulama imkanını ortadan kaldırmaktadır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrolün kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesi

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • İhale dokümanlarına, yüklenicinin teslim ettiği malzemelerin teknik şartnameye uygun olmaması durumunda uygulanacak cezai müeyyideleri açıkça belirleyen hükümler eklenmelidir.
  • Sözleşmelerde teslim edilecek malların evsafıyla ilgili ceza hükümlerinde açıklık sağlanarak, teknik şartnamede evsafı belirtilen malzemelerden daha kalitesiz malzemelerin kullanılarak yemek hazırlanması veya bu durumdan dolayı sözleşmenin feshi gibi sorunların önüne geçilmelidir.

Rapor Metni

Avşar Yerleşkesi Merkez Kafeterya hizmet binasında üretimi yapılan yemeklerde kullanılmak üzere satın alınan malzemelere ilişkin olarak yüklenici ile yapılan sözleşmede, yüklenici tarafından ihale konusu gıda malzemelerinin şartnamede belirtilen özelliklere uygun olarak teslim edilmemesi durumunda uygulanacak cezai müeyyideye yer verilmediği tespit edilmiştir.

İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrolün kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesinde aynen;

Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir.

Ön malî kontrol, harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşur. Malî hizmetler birimi tarafından yapılacak ön malî kontrol, Usul ve Esaslarda belirtilen kontroller ile idarelerce yapılacak düzenlemeler çerçevesinde bu birim tarafından yapılması öngörülen kontrollerden meydana gelir.

Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemler, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Malî karar ve işlemler harcama

birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir.denilmektedir.

Üniversite ile yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin “Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve kesintiler ile sözleşmenin feshi” başlıklı 34’üncü maddesinde; sadece malların teslim süreleri ve bu teslimlerin gecikmesinden kaynaklanan durumlarda yapılacak işlemleri ve uygulanacak ceza oranlarını öngörmüştür.

Mezkur sözleşmenin “Kabulden sonraki hata ve ayıplardan sorumluluk” başlıklı 40’ıncı maddesinde ise; yüklenici tarafından temin edilen malın, teknik şartnameye uygun olmaması durumunda, idarenin teknik şartnameye uygun olan malın teslimini talep edebileceği hüküm altına alınmıştır. Görüleceği üzere, söz konusu hüküm malın teslimi esnasında ortaya çıkabilecek ayıplarla ilgilidir. Ancak söz konusu sözleşmede yüklenicinin teslim ettiği malzemelerin teknik şartnamede belirtilen evsafı taşımaması halinde hangi cezai müeyyidelerin ne şekilde ve oranda uygulanacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla teslim alınan malların teknik şartnameye aykırılığın sonradan tespiti durumunda yükleniciye herhangi bir ceza hükmü uygulanamamaktadır.

İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın yukarıda da değinilen 10’uncu maddesi uyarınca, malî karar ve işlemlerin, harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak malların teslim sürecinde oluşabilecek aksaklıkların giderilmesi için cezai hükümlerin sözleşmede açık ve net bir şekilde düzenlenmesi önemlidir.

Hem personel ve öğrenciye daha kaliteli yemek hizmeti sunulabilmesi hem de malzemelerin niteliği konusunda yaşanabilecek anlaşmazlıkların yargıya intikal etmesi durumunda Üniversite menfaatlerinin korunması açısından ihale dokümanlarının daha ayrıntılı ve anlaşılabilir hazırlanması gerektiği değerlendirilmektedir.

İdare ile yüklenici arasında mal tesliminden sonra malın evsafıyla ilgili ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların çözüme kavuşturulması için yüklenicilerle gerekli yazışmaların yapıldığı ve bundan sonra yapılacak ihalelelerde bulguda belirtilen hususlara azami dikkat edileceği belirtmiştir. Sözleşmede belirtilen bu hususların düzeltilmemesi halinde mal alım teknik şartnamesinde belirtilen özellikleri taşımayan malların kabulünün sonradan tespiti halinde sözleşmenin feshedilmesi gerekecektir. Bu durum binlerce öğrenci ve personelin bulunduğu Üniversite’de yemek hizmeti sunulmasının aksamasına neden olacaktır.

Dolayısıyla sözleşmede teslim edilecek malların evsafıyla ilgili ceza hükümlerinde açıklık bulunmaması durumunda, teknik şartnamede evsafı belirtilen malzemelerden daha kalitesiz malzemelerin kullanılarak yemek hazırlanması veya bu durumdan dolayı sözleşmenin feshi konusu sık sık gündeme gelebileceği ve bunun neticesinde personel ile öğrencilerin kaliteli yemek hizmeti almasına engel olunacağı riskini ortaya çıkabileceği değerlendirilmektedir.