MEHMET BALiOGLU

Gecekondu Fonuna Toplanan Paraların Gelir Hesabına Özel Gelir Olarak Kaydedilmemesi ve Cari Harcamalarda Kullanılması

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Gecekondu Kanunu’na göre oluşturulan fonda toplanan paralar, belirtilen amaçlar dışında kullanılamaz.
  • Mal Müdürlüğü tarafından hazineye ait arsa satışlarından belediye hesaplarına yatırılan %10’luk gecekondu fonu payı, amacı dışında kullanılmıştır.
  • Gecekondu fonuna ait gelirlerin belediye adına açılacak özel bir banka hesabında takip edilmesi, ilgili gelir ve giderlerin gelir ve gider hesaplarında bu amaçla oluşturulacak detay kodlarında kayıt altına alınması gerekmektedir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 775 sayılı Gecekondu Kanunu
  • 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
  • Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • Gecekondu fonuna ait gelirlerin belediye adına açılacak özel bir banka hesabında takip edilmesi, ilgili gelir ve giderlerin gelir ve gider hesaplarında bu amaçla oluşturulacak detay kodlarında kayıt altına alınması gerekmektedir.
  • 775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulan fon hesabının amacı dışında kullanılması ve fonlar veya diğer kamu idareleri adına yapılan tahsilatlar amacı dışında kullanılmayacaktır.

Rapor Metni

775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde, belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır.

Anılan Kanun’un 13’üncü maddesinde;

Buna göre 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla:

  1. Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut

    İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,

  2. Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,

  3. Kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılır. “ denilmektedir.

Mezkûr mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili fonda biriken paralar 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan yerlerde kullanılabilecek, bunun dışındaki yerlerde kullanılamayacaktır.

4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’ inci maddesinde;

“… Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla % 10’u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verilir. Bu paylar tahsilini

takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılır. …”

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Belli bir amaca tahsisli gelirler ve alınan paylar” başlıklı 18’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise;

“20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun 12’ nci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paralar gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilir. Diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulur. Bu fondan yapılan harcamalarda 775 sayılı Kanunda belirtilen usul ve esaslar uygulanır.” denilmektedir.

Mal Müdürlüğü tarafından hazineye ait arsa satışlarından belediye hesaplarına %10’luk gecekondu fonu payı ve %30’luk belediye payı olarak toplam 1.086.210,76 TL yatırılmıştır. Özel hesapta takip edilerek yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla tahsil olunan %10’luk pay bu amaca aykırı olarak İdarenin cari harcamalarında

kullanılmıştır.

Gecekondu fonuna ait gelirlerin belediye adına açılacak özel bir banka hesabında takip edilmesi, ilgili gelir ve giderlerin gelir ve gider hesaplarında bu amaçla oluşturulacak detay kodlarında kayıt altına alınması gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulan fon hesabının amacı dışında kullanılması ve fonlar veya diğer kamu idareleri adına yapılan tahsilatlar amacı dışında kullanılmayacaktır.” denilmiştir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; hesabın işleyişi ile ilgili aksaklıkların mevzuata uygun olarak düzeltileceği belirtildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.

Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.