MEHMET BALiOGLU

Döner Sermaye İşletmeleri Bütçe İmkanlarıyla Elde Edinilen Taşınırların Yıl Sonunda Üniversiteye Bedelsiz Devredilmesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Döner Sermaye İşletmelerinde edinilen taşınırların yıl sonunda üniversiteye bedelsiz devredilmesi nedeniyle taşınır hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir.
  • Taşınırların devri, Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirtilen usuller dışında gerçekleştirilmektedir.
  • Devir işlemlerinde sayım yapılmamaktadır.
  • Taşınırların alımında kullanılan gelirin kaynağı gözetilmeksizin tüm demirbaş ve cihazlar devredilmektedir.
  • Taşınırların kullanım yerleri ile sorumluluklarının farklı harcama birimlerinde olması, sağlıklı bir hesap verme mekanizması ve yetki-sorumluluk dengesi ilkesine aykırıdır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 01/05/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Taşınır İşlemleri” başlıklı 27’nci maddesi
  • 28.12.2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği
  • Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesi
  • Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 6/4 ve 33’üncü maddeleri
  • Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Kamu İdareleri Arasında Bedelsiz Devir ve Tahsis” başlıklı 31’inci maddesi
  • Taşınır Mal Yönetmeliğinin 19’uncu maddesi
  • Taşınır Mal Yönetmeliğinin 24’üncü maddesi
  • 05.07.1983 tarih ve 18098 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 6’ncı maddesi
  • 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetim ve Kontrol Kanunu

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Taşınırların devri, Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirtilen usullere uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
  • Devir işlemleri sırasında sayım yapılmalıdır.
  • Taşınırların alımında kullanılan gelirin kaynağı gözetilerek devir işlemleri yapılmalıdır.
  • Taşınırların kullanım yerleri ile sorumluluklarının aynı harcama biriminde toplanması sağlanmalıdır.

Rapor Metni

Döner Sermaye İşletmelerinde yıl içerisinde edinilen taşınırların tamamının her yıl sonunda üniversiteye bedelsiz devredilmesi nedeniyle taşınır hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir.

01/05/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Taşınır İşlemleri” başlıklı 27’nci maddesine

göre döner sermaye işletmelerince edinilen taşınırların kayıtlara alınmasında, verilmesinde ve izlenmesinde, 28.12.2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği hükümleri uygulanacaktır.

Taşınır Mal Yönetmeliğinde taşınırların devirleri ile ilgili:

-Aynı harcama biriminde bulunan ambarların taşınır kayıt yetkililerinin kendi aralarındaki devirleri halinde;

Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinde sayım da öngörülerek Yönetmelik Eki Örnek 11 numaralı Ambar Devir ve Teslim Tutanağı’nın düzenleneceği,

-Bir ambarla ilgili taşınır kayıt yetkilisinin değişmesi halinde;

Anılan Yönetmeliğin 6/4 ve 33’üncü maddeleri gereği; taşınır kayıt yetkilileri, sorumlulukları altındaki ambarlarda bulunan taşınırları ve bunlara ilişkin kayıt ve belgeleri, yerlerine görevlendirilenlere devretmeden görevlerinden ayrılamayacağı,

-Farklı kamu idareleri arasında taşınır devri halinde;

Mezkûr Yönetmeliğin “Kamu İdareleri Arasında Bedelsiz Devir ve Tahsis” başlıklı 31’inci maddesine göre bu şekilde devir yapılabilmesi için,

  1. Kayıtlara alınış tarihi itibarıyla beş yılını tamamlamış olması

  2. İdarece kullanılmasına ihtiyaç duyulmaması

şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmekte olup, bu durumda ve maddede sayılan diğer hallerde ancak diğer kamu idarelerine bedelsiz devredilebilmektedir. Bu şekilde gerçekleşen devirlerde ise,

Devralan kurumun Taşınır Mal Yönetmeliğinin 19’uncu maddesi gereği Taşınır İşlem Fişi (TİF) giriş kaydı; devreden kurumun ise Taşınır Mal Yönetmeliğinin 24’üncü maddesi gereği TİF çıkış kaydı düzenleyerek devirleri gerçekleştireceği,

ifade edilmektedir.

Taşınır Mal Yönetmeliğinde yukarıda belirtilen taşınır devir usulleri dışında yıl sonunda taşınırların bir başka bütçeye doğrudan ve bedelsiz devrine imkan sağlayan bir düzenleme

bulunmamaktadır.

Üniversite Döner Sermaye İşletmelerinde 2019 yılı denetimlerimizde;

  1. Taşınır Mal Yönetmeliğinde yukarıda belirtilen taşınır devir usulleri dışında yıl sonu taşınırların bir başka bütçeye doğrudan ve bedelsiz devrine imkan sağlayan bir düzenleme olmamasına rağmen; yıl içinde Döner Sermaye İşletmelerinde edinilen taşınırların yıl sonlarında, 05.07.1983 tarih ve 18098 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 6’ncı maddesindeki “Öğretim üyelerinin katkılarına dayanmayan döner sermaye işletmeleri dışındaki döner sermaye gelirleri ile alınan araç, gereç ve öteki demirbaş eşya (Canlı demirbaş hariç) her mali yılın sonunda üniversite ayniyat saymanlığına devredilir.” hükmüne istinaden Üniversite Özel Bütçe içerisinde bulunan Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına bedelsiz olarak devredildiği,

  2. Devir prosedürlerinin ise Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Kamu idareleri arasında bedelsiz devir ve tahsis” başlıklı 31’inci maddesi çerçevesinde gerçekleştirildiği, böylece taşınırları bedelsiz devralan Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının Taşınır Mal Yönetmeliğinin 19’uncu maddesi gereği TİF giriş kaydı; devreden döner sermaye işletmesinin ise Taşınır Mal Yönetmeliğinin 24’üncü maddesi gereği TİF çıkış kaydı düzenleyerek devirleri gerçekleştirildiği,

  3. Bu şekildeki uygulama esnasında devir yapılırken Döner Sermaye İşletme Müdürlükleri tarafından veya Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından sayım yapılmadığı,

  4. Araç, gereç ve öteki demirbaş eşyanın alımında kullanılan gelirin kaynağı yönüyle öğretim üyelerinin katkılarına dayanıp dayanmadığı ayrımı yapılmaksızın demirbaş ve cihaz mahiyetindeki tüm taşınırların bedelsiz olarak devre konu edildiği,

  5. Döner Sermaye İşletmelerinde bulunan dayanıklı taşınırların tamamının farklı harcama ve hatta farklı bütçeler içerisinde olmasına rağmen Üniversite Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı kayıtlarında ve sorumluluğunda bulunduğu,

tespitleri yapılmış olup bu şekilde taşınırların kullanım yerleri ile taşınırlardan sorumlulukların farklı harcama birimlerinde hatta farklı bütçelerde dağıtılması uygulamasının 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun genel gerekçesinde vurgulanan

sağlıklı bir hesap verme mekanizması ile yetki-sorumluluk dengesinin kurulması amacına da aykırı olduğu değerlendirilmiştir.