MEHMET BALiOGLU

Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Alımlarda % 10’luk Limitin Aşılması

Rapor Özet

  • 4734 sayılı Kanun kapsamında olan kurumların, Kanunun 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapacakları harcamaların yıllık toplamının idarenin bütçesine bu amaçla konulacak ödeneklerin % 10’unu aşamayacağı,
  • bu düzenleme ile kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların 4734 sayılı Kanun’da belirtilen temel ilke ve usullere uygun şekilde ve öncelikle açık ihale usulü ile yapılmasının amaçlandığı,
  • esasen bir ihale usulü olmayan 22/d maddesi ile buna benzer bir alım şekli olan 21/f pazarlık uygulamasına kurumların daha sınırlı hallerde başvurmalarının arzulandığı görülmektedir.
  • Söke Belediyesinde yapılan incelemelerde; yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak İdarenin 22/d ve 21/f kapsamında yaptığı mal ve hizmet alımlarında, İdarenin bütçesine bu amaçla konulmuş olan sırasıyla 5.959.000 TL ve 29.960.000 TL ödeneğin % 10’u olan 595.900,00 TL ve 2.996.000,00 TL’yi aştığı tespit edilmiştir.
  • Bu oranın aşılması, harcamayı yapan her bir müdürlüğün yapılan mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri harcamalarını sınıflandırarak kayıtlara almamış ve yılı bütçesine konulan ödenek üzerinden takibini yapmamış olmalarından kaynaklanmaktadır.
  • Müdürlüklerin bu oranın Kamu İhale Kurumunun görüşü alınmadan aşılmamasına dikkat etmesi gerekmektedir.
  • “4734 sayılı Kanunun 62. maddesinin (i) bendinin uygulaması; bilgisayar sistemimizde düzeltilmiş olup, %10’luk oranın geçilmesi durumunda Kamu İhale Kurumu’ndan izin alınacaktır.” denilmektedir.
  • Tespitimize iştirak edilip gerekli düzeltmelerin yapıldığı, diğer işlemlerin de mevzuata uygun şekilde yapılacağı belirtildiğinden konu önümüzdeki denetimlerde takip edilecektir.

Rapor Metni

İdarenin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 62’nci maddesinin (ı) bendindeki yüzde 10 sınırının aşıldığı ve buna ilişkin Kamu İhale Kurumundan izin alınmadığı tespit edilmiştir.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde:

“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

….

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.

…. ”

denilmiş olup, aynı Yasanın “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde ise aynen:

“Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin

%10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.”

hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (ı) bendinin uygulanmasına ilişkin açıklamalar ” başlıklı 21’inci maddesinde;

“ 21.2. 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendi ve 22 nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde kurum ve kuruluşlar, yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarını dikkate alacaklardır. Kurum ve kuruluşlar, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı % 10 oranını hesaplayacaklardır. Burada önemli olan husus, ilgili veya bağlı birimlerin değil kurum veya kuruluşun toplam ödeneklerinin % 10’unun aşılıp aşılmamasıdır.

21.3. Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, ihale ve harcama yapmaya yetkili

birimlerinin 4734 sayılı Kanunun 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yaptıkları harcamalarının, toplam ödeneklerinin % 10 oranını aşıp aşmadıklarını takip edeceklerdir. Kurum ve kuruluşlar ilgili veya bağlı birimlerine mal ve hizmet alımı ile yapım işleri ödeneklerinin aktarılması ile ilgili işlemleri yaparken veya bunların harcamalarını belirlerken bu durumu göz önünde bulunduracaklardır.

21.8. Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendi ile 22 nci maddesinin (d) bendinde yer alan parasal limitlerin toplamı dikkate alınırken mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için ayrılan ödenek tutarları ayrı ayrı değerlendirilecektir.”

denilmektedir.

Söz konusu Tebliğin “ 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendi gereğince ihtiyaçların temini ” 22.5.Maddesinde;

“ 22.5.1.2. Ayrıca, 4734 sayılı Kanunun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir. ”

denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 4734 sayılı Kanun kapsamında olan kurumların, Kanunun 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapacakları harcamaların yıllık toplamının idarenin bütçesine bu amaçla konulacak ödeneklerin % 10’unu aşamayacağı, bu düzenleme ile kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların 4734 sayılı Kanun’da belirtilen temel ilke ve usullere uygun şekilde ve öncelikle açık ihale usulü ile yapılmasının amaçlandığı, esasen bir ihale usulü olmayan 22/d maddesi ile buna benzer bir alım şekli olan 21/f pazarlık uygulamasına kurumların daha sınırlı hallerde başvurmalarının arzulandığı görülmektedir.

Söke Belediyesinde yapılan incelemelerde; yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak İdarenin 22/d ve 21/f kapsamında yaptığı mal ve hizmet alımlarında, İdarenin bütçesine

bu amaçla konulmuş olan sırasıyla 5.959.000 TL ve 29.960.000 TL ödeneğin % 10’u olan 595.900,00 TL ve 2.996.000,00 TL’yi aştığı tespit edilmiştir.

Bu oranın aşılması, harcamayı yapan her bir müdürlüğün yapılan mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri harcamalarını sınıflandırarak kayıtlara almamış ve yılı bütçesine konulan ödenek üzerinden takibini yapmamış olmalarından kaynaklanmaktadır. Müdürlüklerin bu oranın Kamu İhale Kurumunun görüşü alınmadan aşılmamasına dikkat etmesi gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “4734 sayılı Kanunun 62. maddesinin (i) bendinin uygulaması; bilgisayar sistemimizde düzeltilmiş olup, %10’luk oranın geçilmesi durumunda Kamu İhale Kurumu’ndan izin alınacaktır.” denilmektedir.

Sonuç olarak Tespitimize iştirak edilip gerekli düzeltmelerin yapıldığı, diğer işlemlerin de mevzuata uygun şekilde yapılacağı belirtildiğinden konu önümüzdeki denetimlerde takip edilecektir.