MEHMET BALiOGLU

Dış Reçete Kesintisi Nedeniyle Mali Durumun Etkilenmesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Yatan hasta tedavilerinde kullanılan ve sözleşmeli ecza depolarından temin edilemeyen ilaçlar nedeniyle, Kafkas Üniversitesi Hastanesi Döner Sermaye İşletmesi’nin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) gelirlerinde ciddi kesintiler yaşanmaktadır.
  • Bu kesintiler, Döner Sermaye İşletmesi’nin gelir kaybına uğramasına, yıllık zararında ve borç stoğunda artışa neden olmaktadır.
  • İlaç teminindeki zorluklar, ilaç firmalarının hastane ihalelerine katılımının az olması ve zamanında ödeme yapılamaması gibi nedenlere dayanmaktadır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Kafkas Üniversitesi Hastanesi arasında imzalanan Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesi’nin 6. maddesinin (d) bendi
  • Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkındaki Yönetmelik
  • Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin 19’uncu fıkrası
  • Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin 4.1.2’ inci maddesinin 3’üncü fıkrası
  • 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu başlıklı” 8’inci maddesi

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • Üniversite hastanelerinin ilaç temin süreçlerindeki aksaklıkları gidermek ve gelir kayıplarını önlemek için yasal ve idari düzenlemeler yapılmalıdır.
  • İlaç alımlarında ödemelerin zamanında yapılması, ihalelere katılımı artırmak için ilaç firmalarına teşvikler sağlanması gibi çözümler üretilmelidir.

Rapor Metni

Yatan hasta tedavilerinde kullanılan ilaçların, sözleşmeli ecza depolarından temin edilememesi durumunda, Hastanenin düzenlemiş olduğu faturalar üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumunca (SGK), mevzuat gereği, kesinti yapılmaktadır. Bu yapılan kesintiler nedeniyle Döner Sermaye İşletmesinin ciddi gelir kaybına uğradığı ve ayrıca yıllık zararında ve borç stokunda artışa neden olunduğu görülmüştür.

Kafkas Üniversitesi Hastanesi, 2019 yılında sunacağı sağlık hizmetleri için SGK ile

Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesi imzalamıştır.

Söz konusu Sözleşmenin “Ödeme Tutarı ve Ödeme Şartları” başlıklı 6’ıncı maddesinin d bendinde:

“Sadece Yatarak Tedavilerde Kullanımı Halinde Bedelleri Ödenecek İlaçlar Listesi (EK-4/G)”nde yer alan “kan ürünleri” ile “Hastanelerce Temini Zorunlu Kemoterapi İlaçları Listesi (EK-4/H)”nde yer alan ilaçlar için “Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkındaki Yönetmelik” kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış ecza depoları ile Kurumca sözleşme yapılması halinde Sağlık Hizmeti Sunucusu (SHS) bu ürünleri ve ilaçları Kurumla sözleşmeli ecza depolarından temin etmek zorundadır. SHS tarafından kapsamdaki kişilere Kurumla sözleşmeli ecza depolarından temin edilerek bu Sözleşme döneminde kullanılan kan ürünleri ve ilaçlar karşılığında ecza depolarına ilgili mevzuat ile sözleşmelerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda Kurumca yapılan ödeme miktarı SHS’ye yapılacak takip eden ilk götürü bedel ödemesinden düşülecektir.” denilmektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin 19’uncu fıkrası ile Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin 4.1.2’ inci maddesinin 3’üncü fıkrasında da benzer düzenlemeler mevcuttur. Söz konusu düzenlemelerde SGK tarafından sunulan sağlık hizmetleri karşılığında götürü bedel sözleşme ile SHS’ye bir bedel ödendiği, bu sağlık hizmetlerinden kaynaklanan sözleşmeli eczanelerce fatura edilen herhangi bir bedelin karşılanmayacağı belirtilmektedir.

Yapılan incelemelerde, 2019 yılında yatarak tedavilerde (yatan hasta ve günübirlik tedavi, paket işlemler içerisinde) hastane tarafından temin edilmesi gereken ilaçlar için dış reçete düzenlenmesi sonucu SGK tarafından 2019 yılı sağlık gelirlerinden aşağıdaki tabloda detayı gösterilen toplam 214.712,99-TL kesinti yapıldığı görülmüştür.

Tablo 1: 2019 Yılı Gelirlerinden İlaç Kesintisi Miktarları

AYLAR

GLOBAL SÖZLEŞME TUTARI

SGK TARAFINDA N ÖDENEN

TUTAR

YATAN HASTA İLAÇ

KESİNTİSİ

GÜNÜBİRL İK HASTA İLAÇ

KESİNTİSİ

TOPLAM KESİNTİ

OCAK

4.250,000

3.500.000,00

ŞUBAT

4.250,000

3.593.976,31

6.582,98

MART

4.250,000

3.566.683,40

33.715,91

NISAN

3.600,000

3.592.581,18

5.901,56

1.437,36

MAYIS

3.550,000

3.534.364,81

10.015,17

5.452,02

HAZIRAN

3.550,000

3.530.880,99

18.420,44

445,04

TEMMUZ

3.550,000

3.520.740,61

26.901,24

246,36

AĞUSTOS

3.550,000

3.521.017,17

22.584,63

5.993,15

EYLÜL

3.550,000

3.523.926,83

20.294,23

5.505,90

EKİM

4.388,000

3.528.306,70

21.194,25

42,62

KASIM

4.131,000

3.370.951,12

7.430,70

325,35

ARALIK

4.131,000

4.106.790,66

16.396,94

5.827,14

TOPLAM

46.750,000

42.890.219,78

189.438,05

25.274,94

214.712,99

Konunun daha detaylı açıklanması gerekirse; Yatan ya da günübirlik hastaların kullanmak zorunda olduğu ve hastane eczanesinde bulunmayan ilaçların hastalar tarafından reçete ile eczanelerden temin edilmesi durumunda, SGK bunun bedelini eczanelere ödemektedir. Ancak hastanece, yatan hastaların tedavilerinde kullanılmak üzere ilaç alım ihalesi yapıldığında, bazı ihalelerde, hastanenin vade sürelerinin uzunluğu nedeniyle ilaç firmalarınca teklif verilmemesi nedeniyle ilaç temini mümkün olamamaktadır. Bu durumda, hastane açısından, bu ilaçlar olmadığı, alınamadığı için ilaç bedellerinin fatura tutarına maddi olarak yansıtılamaması sonucunu doğurmaktadır. SGK’ nun bu uygulaması ile hastanenin SGK’ na gönderdiği faturalarda bulunmayan bu ilaç bedellerinin ayrıca bu fatura tutarlarından kesilmesi nedeniyle Hastanenin Sosyal Güvenlik Kurumundan eksik ödeme almasına da neden olunmaktadır.

5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu başlıklı” 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında

görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmektedir.

Kafkas Üniversitesi Hastanesinin gelir-gider dengesi ve borç yapısı göz önünde bulundurulduğunda yürüttüğü hizmeti üretmesi ve harcama yapmasının giderek zorlaştığı görülmektedir. Gelir gider dengesini sağlamaya yönelik gerekli yasal ve idari tedbirlerin alınması, söz konusu işletmelerin mali açıdan sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması açısından önem arz etmektedir. Üniversite hastanelerinin tümü için geçerli olan sistemden kaynaklanan yapısal sorunlarının kalıcı olarak çözülmesine yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesi sağlanmalıdır.

Söz konusu uygulamanın sebepleri olarak hastaya göre değişebilen tedavi yöntemleri, ilaç türlerinin geniş bir yelpazeye yayılması, öngörülemeyen vakalar sonucu değişik ilaç kullanımına ihtiyaç duyulması, ilaç alımlarında ödemelerin zamana yayılması ve diğer ekonomik sebeplerle son yıllarda ilaç maliyetlerinin yükselmesi, ihalelere katılan istekli sayısını azalamsı ve fiyat verilelemesi sebebiyle ivedilik arz eden ilaçların temin edilememesi ve tüm bölgeden gelen hastaların tedavilerini maksimum düzeyde en yüksek memnuniyetle yerine getirmenin amaçlı olarak sıealanmıştır.

Bu durum ise özellikle tıp fakültesi hastanesi olan döner sermaye işletmelerinin bir süredir devam etmekte olan yapısal bir sorunu olup Kafkas Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’nin sadece kendi inisiyatifi ile çözebileceği bir sorun değildir.

Yukarıda bahsedilen mali durumun sürdürebilmesi noktasında bu dış reçete kesintileri nedeniyle hastanenin gelir kaybına uğradığı açıktır. Bu nedenle Hastane Döner Sermaye İşletmesinin en düzenli ve en büyük gelir kalemi olan SGK ödemelerinden zaten büyük miktarda yapılan diğer kesintilerin yanı sıra dış reçete kesintilerinin de buna eklenmiş olması Döner Sermaye İşletmesinin zararının ve borç stokunun artarak büyümesine neden olduğu görülmektedir.