MEHMET BALiOGLU

Bazı İşçilerin Birikmiş Yıllık İzinlerinin Bulunması

Rapor Özet

Ana Konu

– Yıllık ücretli izin hakkı, işçilerin çalışma hayatında dinlenme ve tazelenme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla verilmektedir.
– İşçiler, yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, işverenlerin de işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermesi zorunludur.

Temel Bulgular

– 96 işçiden 24’ünün 70 iş gününden 137 iş gününe kadar birikmiş yıllık ücretli izin hakkı olduğu belirlenmiştir.
– Birikmiş izin alacaklarının ücrete dönüşmesinin kurum bütçesine mali açıdan bir yük getirdiği açıktır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

– 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53, 56, 59 ve 60. maddeleri yıllık ücretli izin hakkını düzenlemektedir.
– Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle, yıllık ücretli izinlerin yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağına, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağına, yıllık izinin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ile işverence tutulması zorunlu kayıtların şekline ilişkin hususlar gösterilecektir.

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

– İdarede çalışan işçilerin özlük dosyalarının düzenli olarak incelenmesi ve birikmiş yıllık ücretli izin haklarının tespit edilmesi,
– İdarenin, işçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılmasını sağlaması,
– İdarede özellikle son 5 yıl içerisinde bazı birimlerimizdeki iş yükü ve yoğunluğu söz konusu olmuş ve bu birimlerimizde çalışanlarımızın izinleri kullandırılmamış olup bu yıl içerisinde izin kullanımlarının sağlanması hususunda çalışmalar yapılması,
– İdarede yıllık ücretli izin hakkının kullanımına ilişkin olarak gerekli düzenlemelerin yapılması ve bu düzenlemelerin çalışanlara duyurulması.

Rapor Metni

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; 56’ıncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu; 59’uncu maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği; Kanun’un 60’ıncı maddesinde ise, yıllık ücretli izinlerin yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağına, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağına, yıllık izinin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ile işverence tutulması zorunlu kayıtların şekline ilişkin hususların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan 4857 sayılı Kanun’un yıllık ücretli izin hakkını düzenleyen maddelerine göre işçilerin yıllık ücretli izin hakkından feragat etmesine cevaz verilmemekte, işverenin de işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermesi zorunlu tutulmaktadır. Aksi bir uygulamada, işçi emekli olduğunda veya iş sözleşmesi son bulduğunda yasa hükmü gereği yıllık ücretli izin hakkı ücret alacağına dönüşmektedir.

Kullanılmayan izinlerin son ücret üzerinden ödenmesi, işçilerin izin kullanmaktan kaçınarak feragat edebilmelerine neden olmaktadır. Kurum veya birim yetkililerin buna izin vermemesi, Anayasal bir hak olan izni, işçilere kullandırması gerekir. Zira birikmiş izin alacaklarının ücrete dönüşmesinin kurum bütçesine mali açıdan bir yük getirdiği açıktır.

İdarenin işçi personelinin özlük dosyalarının incelemesinde; toplam 96 işçiden 24’ünün 70 iş gününden 137 iş gününe kadar birikmiş yıllık ücretli izin hakkı olduğu görülmüştür.

Kaynağını “çalışanın dinlenme hakkı” ilkesinden alan yıllık ücretli izin konusu, ulusal ve uluslararası düzenlemeler ile güvence altına alınmış önemli bir haktır. İşçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılması, bu suretle

İdare için ileride doğması muhtemel ödeme yükünün önüne geçilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “Kurumumuz bünyesinde özellikle son 5 yıl içerisinde bazı birimlerimizdeki iş yükü ve yoğunluğu söz konusu olmuş ve bu birimlerimizde çalışanlarımızın izinleri kullandırılmamış olup bu yıl içerisinde izin kullanımlarının sağlanması hususunda çalışmalar yapılacaktır.” denilmektedir.

Sonuç olarak Başkanlığımıza gönderilen kamu idaresi cevabında; bulguda belirtilen hususlar ile ilgili gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edildiğinden bu aşamada önerilecek başka bir husus bulunmamaktadır.