MEHMET BALiOGLU

Araştırma ve Uygulama Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin Gelirlerinin Giderlerini Karşılayamaması ve Mali Yapısının Bozulması

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi döner sermaye işletmesinin gelirleri, giderlerini karşılamamaktadır ve bu durum mali yapının bozulmasına neden olmaktadır.
  • Hastanenin gelirlerinin giderlerini karşılayamamasının başlıca nedenleri arasında yüksek personel giderleri, Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) fiyatlarının güncellenmemesi ve sağlık hizmetlerine olan maliyetlerin artması yer almaktadır.
  • Özellikle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B fıkrası, 696 sayılı KHK ve katkı payı dağıtım yönetmelikleri mali yükü arttıran unsurlar olarak belirtilmiştir.
  • SUT fiyatlarının güncellenmemesi ve döviz kurlarındaki artışlar nedeniyle hastane, sağlık hizmetlerinde önemli ölçüde zarar etmektedir.
  • İnönü Üniversitesi Hastanesinin ödeme güçlüğünün yapısal problemlerden kaynaklandığı ve bu problemlerin mali yapıyı ve finansal bütünlüğü zamanla bozduğu tespit edilmiştir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
  • 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4-A, 4-B maddeleri
  • 02.04.2018 tarihli 696 sayılı KHK
  • Katkı payı dağıtım yönetmelikleri
  • Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)
  • Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)’nin 3.2.1.A maddesi

Önerilen Ana Eylem Noktaları

  • SUT fiyatlarının güncellenmesi
  • Personel giderlerinin döner sermaye dışından karşılanması için çözüm üretilmesi
  • Yabancı uyruklu hastalardan sağlık hizmeti karşılığının zamanında alınması için mekanizmalar geliştirilmesi
  • Döviz kurlarındaki dalgalanmalardan etkilenmeyi azaltmak için yerli malzeme kullanımının teşvik edilmesi

Rapor Metni

İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi döner sermaye işletmesinde yürütülen faaliyetlerden elde edilen gelirler, döner sermayeden yapılan giderleri karşılamamaktadır. Bu nedenle işletmelerin malî yapılarının bozulduğu, aşağıda yer verilen tablolardan anlaşılmaktadır.

Tablo 3 2016-2019 yılları İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi gelir gider karşılaştırma tablosu

YIL

GELİR

ARTIŞ- AZALIŞ

(%)

GİDER

ARTIŞ-AZALIŞ (%)

GELİRİN GİDERİ KARŞILAMA ORANI

2016

250.500.000,00

263.526.791,00

0,95

2017

287.952.412,00

14,95

321.890.851,00

22,14

0,89

2018

295.381.481,00

2,58

443.561.321,00

37,80

0,67

2019

357.089.218,00

20,89

445.097.503,00

0,35

0,80

Yukarıda yer alan tablo incelendiğinde, sağlık hizmetlerinin maliyeti bütün gelirlerin üzerindedir.

Üniversite Hastanesinin finansal açıdan zor durumda olmasının başlıca nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir.

  1. Döner Sermaye üzerinde büyük personel gideri yükü vardır. Özellikle son on

    yıldan beri hastanelerin ihtiyacı olan personeller 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B fıkrasına göre verilmekte, bunların ücret ve sosyal güvenlik giderleri döner sermayelerden karşılanmaktadır. Çeşitli kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle 4/A kapsamında alınmalarına rağmen bu personelin ücret yükü döner sermayelerde kalmıştır. (Personel ödemeleri toplam giderin %37’sini oluşturmaktadır.)

  2. Hastaneye ait tüm personel giderleri örneğin, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 4-A, 4-B maddelerine tabi olarak çalışan personelin giderleri ile denge tazminatları gibi ödemelerin döner sermaye bütçesinden yapılması, (2019 yılı Denge tazminatı tutarı: 32.937.933,00 TL)

  3. 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı KHK ile taşerondan daimi işçi kadrosuna geçen personellerin maaş ve diğer mali haklarının döner sermaye bütçesinden yapılması, (2019 yılı ödemesi: 66.591.355,00 TL.)

  4. Katkı payı dağıtım yönetmelikleri nedeniyle ve bu mevzuata tabi personelin daha fazla katkı payı alma istekleri nedeniyle ikinci basamak hastanelerde yatış süresi fazla, işlem süresi fazla masraflı tüm hastalar herhangi bir elemeye tabi olmadan üniversite hastanelerine sevk edildiği ifade edilmektedir. Bu durum da mali yükü daha da arttırmaktadır.

  5. Yabancı uyruklu hastalara yapılan sağlık hizmetinin karşılığının vaktinde alınamaması.

  6. Sağlık sektöründe kullanılan hemen hemen bütün malzemeler dış kaynaklıdır. Döviz kurlarında yaşanabilecek artışlar şirketlerce bahane edilerek fiyat artışına gidilmektedir. Hastanelerin gelir kaynağı olan sağlık hizmetleri fiyatları yaklaşık 10 yıldır hemen hemen aynı kalırken giderlerde artışlar yaşanmaktadır.

  7. Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)’ un 3.2.1.A maddesi gereğince SUT eki listelerdeki malzemelerin fiyatları belirlenmiştir. SGK tarafından bu fiyatların üzerine %12 işletme gideri eklenerek ödenmektedir. Genellikle Üniversite Hastaneleri SUT fiyatlarından yada bunun üzerinde malzeme alabilmektedirler. SUT fiyatlarında malzeme alındığında dahi

    %2,72 zarar edildiği ifade edilmektedir. Şöyle ki bir tıbbi malzemenin SUT fiyatlarının 100,00 TL. olduğu kabul edilsin. Buna göre SGK Hastaneye 112,00-TL. ödeyecektir. KDV hariç 100,00-TL’ye alınan malzeme KDV ile 108,00 TL mal olmaktadır. 112-108=4 TL olmaktadır. Bu 4 TL’nin %5’i BAP %1’i hazine kesintisi olmaktadır. Buna göre 112X6/100=6,72 BAP ve hazine kesintisi olmakta 108 TL firmaya 6,72 devlete pay olarak ödendiğinde maliyet 114,72 TL’ye ulaşmakta ancak devletten alınan miktar 112 TL olmaktadır.

  8. SUT fiyat listelerinin uzun süredir güncellenmemesi, buna karşın maliyetleri

oluşturan kalemlerde artış olması, oluşan zararın en önemli sebeplerinden birini teşkil etmektedir. Aşağıdaki çizelgelerde, 2019 yılında, malzeme maliyetleri ile SUT fiyatları arasındaki fark sonucu oluşan zararlar gösterilmektedir.

Tablo 4 Karaciğer nakli radyoloji anjiyo malzeme maliyetleri ve SUT fiyatları karşılaştırması

Karaciğer nakil radyoloji anjio

Malzeme adı

Güncel tutar (TL)

SUT fiyatı (TL)

Yıllık tüketim miktarı

Toplam tutar

Toplam SUT fiyatı

Zarar

Mikroponksiyon set

275,00

68,00

8

2.200,00

544,00

1.656,00

Stıff exchange mıcrowıre

400,00

110,00

347

138.800,00

38.170,00

100.630,00

Mıkro klavuz tel 0,010 ınc

950,00

402,50

7

6.650,00

2.817,50

3.832,50

Mikro katater 2.8 fr

2.000,00

1.140,00

132

264.000,00

150.480,00

113.520,00

Tablo 5 Beyin cerrahisi malzeme maliyetleri ve SUT fiyatları karşılaştırması

Beyin cerrahisi

Malzeme adı

Güncel tutar (TL)

SUT fiyatı (TL)

Yıllık tüketim miktarı

Toplam tutar

Toplam SUT fiatı

Zarar

Cranial acs kiti

2.850,00

Ödemesi

olmayan malz.

5

14.250,00

0,00

14.250,00

İntraoperatif doppler

probu

2.940,00

1.700,00

1

2.940,00

1.700,00

1.240,00

Aneverızma klıp-kalıcı (aaa50655)

1.650,00

960,00

4

6.600,00

600,00

6.000,00

Tablo 6 Koroner anjiyo malzeme maliyetleri ve SUT fiyatları karşılaştırması

Koroner anjio

Malzeme adı

Güncel tutar (TL)

SUT fiyatı (TL)

Yıllık tüketim

miktarı

Toplam tutar

Toplam SUT fiyatı

Zarar

Koroner kaplı stent

5.900,00

2.930,00

5

29.500,00

14.650,00

14.850,00

Judkıns sag 4cm 6f

88,00

39,00

1.680

147.840,00

65.520,00

82.320,00

Judkıns sol 4 cm 6f

88,00

39,00

1.506

132.528,00

58.734,00

73.794,00

Judkıns sol 4.5 cm 6f

88,00

39,00

60

5.280,00

2.340,00

2.940,00

Ima diyagnostik kateter 6f 100 cm

88,00

39,00

25

2.200,00

975,00

1.225,00

Koroner kalp kataterı dıagnostık pıgtaıl 6f

88,00

39,00

205

18.040,00

7.995,00

10.045,00

Sheat ıntraducer set 8f

22,00

13,00

175

3.850,00

2.275,00

1.575,00

Tablo 7 Karaciğer nakli medikal malzeme maliyetleri ve SUT fiyatları karşılaştırması

Karaciğer nakil medikal malzeme

Malzeme adı

Güncel tutar (TL)

SUT fiyatı (TL)

Yıllık tüketim

miktarı

Toplam tutar

Toplam SUT fiyatı

Zarar

Dısposıble 20cm damar mühürleme ve kes.cıhazı

1.720,00

950,00

74

127.280,00

70.300,00

56.980,00

Eğri kısa uçlu damar mühürleme ve kesme probu

2.350,00

950,00

137

321.950,00

130.150,00

191.800,00

Tablo 8 Muhtelif malzeme maliyetleri ve SUT fiyatları ve SUT fiyatları karşılaştırması

Hastane geneli muhtelif malzemeler

Malzeme adı

Güncel tutar

(TL)

SUT fiyatı (TL)

Yıllık tüketim

miktarı

Toplam tutar

Toplam SUT fiyatı

Zarar

Cerrahı eldıven muhtelif

4,00

0,85

228.440

913.760,00

194.174,00

719.586,00

Aspırasyon kataterı muhtelif

1,15

0,30

112.144

128.965,60

33.643,20

95.322,40

Foley sonda iki yollu lateks no:16

7,00

2,00

10.114

70.798,00

20.228,00

50.570,00

Geçici hemodializ katateri muhtelif

240,00

60,00

240

57.600,00

14.400,00

43.200,00

Set pompa standart infüzyon

44,00

10,00

18.200

800.800,00

182.000,00

618.800,00

Set pompa standart ınfüzyon(teklı)

12,40

8,82

32.875

407.650,00

289.957,50

117.692,50

Kanul ı.v. no:24

2,38

0,75

78.930

187.853,40

59.197,50

128.655,90

Kanul ı.v. nuhtelif

0,74

0,43

198.000

146.520,00

85.140,00

61.380,00

Üniversite Hastaneleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayınlanan Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ne göre 3. Basamak sağlık kuruşlarıdır. Üniversite Hastaneleri sağlık hizmetlerinin yanında eğitim fonksiyonları da olan kuruluşlardır. Hekim yetiştirme fonksiyonları ve alanlarında yetişmiş personelin bulunması nedeniyle özellikli sağlık hizmetlerinin sunulduğu yerlerdir.

İnönü Üniversitesi Hastanesinin ödeme güçlüğünün yapısal problemlerden kaynaklandığı ve çözülemeyen bu problemlerin kümülatif olarak yıllar içerisinde mali yapıyı ve finansal bütünlüğünü bozduğu tespit edilmiştir. SUT fiyatlarının güncellenmemiş olması nedeniyle hastanenin sağlık hizmetleri için katlandığı birim maliyetlerin artmış olmasına rağmen, bu hizmetler karşılığı SGK’dan tahsil ettiği tutar oransal olarak azalmakta ve hatta global bütçeden yapılan kesintiler nedeniyle belirsiz hale gelmektedir.

Kurum dışı etkenlere bağlı nedenlerle İnönü Üniversitesi Hastanesi Döner Sermayesi’nin mali yapısının bozulmasıyla ilgili olarak yukarıda değinilen hususlarda belirgin bir değişiklik olmaması, ayrıca kurumun SGK’dan Global Bütçe kapsamındaki alacaklarında, kesintilerin artmasıyla beraber mali durumda finansal kırılganlığın daha da artacağı öngörülmektedir.