MEHMET BALiOGLU

Araç Kiralamalarında İlgili Usul ve Esaslara Uyulmaması

Rapor Özet

Ana Konu

Belediyelerin araç kiralamalarında mevzuata uygunluk.


Temel Bulgular

  • Belediye, 2143 cc ve 1984 cc silindir hacmine sahip iki adet yabancı menşeli taşıt kiralamıştır.
  • Mevzuat gereği belediyelerin hibe dahil her ne surette olursa olsun yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinmesi ve edinilecek binek veya station-wagon cinsi taşıtların silindir hacimlerinin 1.600 cc’yi geçmesi hukuken mümkün görünmemektedir.
  • Belediye, mevzuata aykırı olarak araç kiralamış ve bu durum kamu zararına sebep olmuştur.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 237 sayılı Taşıt Kanunu
  • 2014/6425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • Belediyelerin araç kiralamalarında mevzuata uyması sağlanmalıdır.
  • Mevzuata aykırı araç kiralamaları yapan belediyeler hakkında gerekli idari ve hukuki işlemler yapılmalıdır.
  • Belediyelerin araç kiralamalarında daha ekonomik seçenekler tercih edilmelidir.

Rapor Metni

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 10’uncu maddesinin 5’inci fıkrasında bu Kanun kapsamında edinilecek taşıtların menşei, silindir hacimleri ve diğer niteliklerini belirlemeye ve sınırlamalar getirmeye Bakanlar Kurulu’nun yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Mezkur Kanun hükmüne istinaden 02.06.2014 tarihinde çıkarılan 2014/6425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinimi” başlıklı 2’nci maddesinde hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların menşei ve silindir hacimleri hakkında 1’inci madde hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.

Bahse konu olan Bakanlar Kurulu Kararı’nın 1’inci maddesinde 05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu’na ekli (I) sayılı cetvelde ve son iki sırasında belirtilenler hariç olmak üzere (2) sayılı cetvelde yer alan makamlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar, koruma altına

alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunanlar ve idarenin yurt dışı teşkilatları için yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilebileceği, bunların dışında hibe dâhil her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilemeyeceği,

Aynı maddenin devamında birinci fıkra kapsamındaki makam ve hizmetler hariç olmak üzere, edinilecek binek veya station-wagon cinsi taşıtların silidir hacimlerinin 1.600cc’yi geçemeyeceği, diğer taraftan yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan taşıtların yabancı menşeli sayılacağı,

hususu düzenlenmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde belediyelerin hibe dâhil her ne surette olursa olsun yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinmesi ve edinilecek binek veya station-wagon cinsi taşıtların silidir hacimlerinin 1.600cc’yi geçmesi hukuken mümkün görünmemektedir.

Belediyenin taşıt kiralamalarının incelenmesinde, “Belediyemiz Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 01.01.2018 – 31.12.2018 Tarihine Kadar Kullanılmak Üzere 12 Aylık 4 Adet Otomobil 1 Adet Minibüs Şoförsüz Kiralanması Hizmet Alım İşi” ile 2143cc silindir hacmine sahip ve 1984cc silindir hacmine sahip iki adet yabancı menşeli taşıt edinildiği görülmüştür.

Tasarruf genelgelerine de sıklıkla konu olan araç edinimlerinde sözü edilen mevzuat sınırlamalarına uyulması kamu kaynaklarının daha ekonomik kullanılmasına katkı sağlayacaktır.

Kamu idaresi cevabında; “02.06.2014 tarihinde çıkarılan 2014/6425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın ‘Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinimi’ başlıklı 2’nci maddesinde hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların menşei ve silindir hacimleri hakkında 1’inci madde hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.

Kiralama araçların silindir hacimleri 1600 cc’yi geçmeyeceği hükmü uyarınca Belediyemizin hizmetlerinde kullanılmak üzere 01.01.2018 – 31.12.2018 tarihleri arasında kullanılmak üzere 12 aylık kiralama ihalelerinde Belediyemiz Sar-Bel Sarnıç İmar Teknik Turizm Limited Şirketine ait 35 GB 1010 plakalı Volvo marka araç ile 35 GB 4213 plakalı Mercedes marka araçların her ne kadar kiralama şartlarına uygun görünmese de kiralama bedeli piyasa koşullarının altında kaldığı göz önüne alındığında Belediyemiz açısından herhangi bir

kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşılmaktadır.

Bu tür araç kiralamalarında 2014/6425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın hizmet alımı suretiyle taşıt edinimi yönetmeliğine uyulmaktadır.” denilmektedir.

Sonuç olarak bahse konu olan Bakanlar Kurulu Kararı’nın 1’inci maddesinde 05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu’na ekli (I) sayılı cetvelde ve son iki sırasında belirtilenler hariç olmak üzere (2) sayılı cetvelde yer alan makamlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar, koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunanlar ve idarenin yurt dışı teşkilatları için yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilebileceği, bunların dışında hibe dâhil her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilemeyeceği açıkça düzenlenmiştir. Görüldüğü üzere, Bakanlar Kurulu Kararı’nda sayılan durumların dışında kamu idarelerince hibe dâhil her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilemeyeceği belirtilmiştir. Dolayısıyla idarelerin mevzuat tarafından belirlenen sınırların dışına çıkarak araç kiralamaları kamu zararına sebep olup olmadığına bakılmaksızın hukuken mümkün görünmemektedir.

Öte yandan İdare tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup, bu doğrultuda işlem tesis edildiği belirtilmiştir. Yapılacak işlemlerin takibi için bulgu konusu tespitin devam edip etmediği sonraki yıl denetimlerinde izlenecektir.